documenten Abraham Tempelaers 1610 -1675

Document Abraham Tempelaers van 1610 t/m 1675 In Wikipedia.

  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Speciaal:SpecialePaginas24 – Nabij Spitsbergen vergaat de Hoornse walvisvaarder Spitsbergen van Dirck Albertsz Raven. Zo’n twintig bemanningsleden onder wie de commandeur worden gered door de Harlinger walvisvaarder De Oranjeboom.
  • juli
  • 18 – Bernhard, hertog van Saksen-Weimar en opperbevelhebber van de geallieerde legers in de Dertigjarige Oorlog, sterft plotseling in zijn legerkamp bij Neustadt. Hoewel in het kamp de pest heerst, gaan geruchten dat de generaal op bevel van kardinaal Richelieu is vergiftigd.
  • september
  • 25 – De ‘tweede Spaanse Armada‘ wordt in Het Kanaal door de Nederlandse admiraal Maarten Harpertszoon Tromp opgewacht en ingesloten. Omdat de weg over land door een oorlog met Frankrijk is afgesloten, zijn de Spanjaarden gedwongen om troepenversterkingen over zee naar de Nederlanden te vervoeren.
  • oktober
  • 21Zeeslag bij Duins tussen de Republiek en Spanje. Maarten Harpertszoon Tromp en viceadmiraal Witte de With verslaan een Spaanse oorlogsvloot van 55 schepen onder admiraal Antonio de Oquendo.
  • december
  • 4 – De eerste waargenomen Venusovergang, door Jeremiah Horrocks.
  • zonder datum
  • De WIC laat het monopolie op de pelshandel vervallen.
  • De Britse Oost-Indische Compagnie vestigt zich in Madras.
  • 1640
  • Na de dood van Hendrik Casimir besluit de Staten-Generaal een afvaardiging naar Friesland en Groningen te sturen om erop aan de dringen Frederik Hendrik als stadhouder te benoemen. Friesland benoemt snel Hendriks broer Willem Frederik voor de afvaardiging arriveert.
  • Groningen en Drenthe besluiten Frederik Hendrik tot stadhouder te benoemen en niet Willem Frederik, zijn schoonzoon.
  • De Staten-Generaal benoemen de prins van Oranje ook tot stadhouder van de generaliteitslanden Wedde en Westerwolde.
  • Catalonië en Portugal komen in opstand tegen de Spaanse heerschappij. *1 december – Portugal wordt weer onafhankelijk met Johan IV als koning.
  • Frankrijk annexeert Artois, Montmédy en Thionville. Dit wordt uiteindelijk in 1659 door Spanje erkend.
  • Willem Jacobsz. Coster wordt de eerste gouverneur van Ceylon voor de VOC.
  • 1641januari
  • 14 – De stad Malakka (Maleisië) capituleert voor de Nederlanders. De Medemblikse kapitein Kaartekoe heeft dan nog maar 650 soldaten over. De rest is dood maar de zege levert de VOC een handelspost op waar eeuwenlang schatten zullen worden verdiend.
  • 31 – Een Spaanse list om de stad Aardenburg in te nemen mislukt.
  • februari
  • Op 9 februari 1641 op 29 jarige leeftijd benoeming tot rentmeester van de geestelijke goederen in het kwartier van Kempenland tot 1667, hij was toen 55 jaar
  • 1641- 1667 Brabandse leeuw  jaargang 1956 blz 130 Aantekening bij de rentmeester Abraham Tempelaer van 1641 tot 1667:11) Merkwaardig is, dat in een lijst van de rekeningen van Tempelaer (inv. nr 173) gezgd wordt, dat zijn eerste rekening begint 6 april 1637, ondanks het feit,  dat het kwartier toen een ander tot rentmeester had en zijn commissie van de Staten-Generaal eerst van 9 februari 1641 is (Beermann a.w. blz. 84). Zelfs wordt in een lijst van 1658 van posten, welke Eindhoven nog over 1636-1640 moet betalen (Inv. nr 170). Gesproken van omslagen van de rentmeester Tempelaer in 1636, doch daar het hier alleen het klein zegel betrof, is het niet onmogelijk, dat hij die uit anderen hoofde heeft gedaan en hier slechts met zijn titel van 1658 wordt genoemd.
  • In 1648 ouderling van de hervormde gemeente van ’s-Hertogenbosch.
  • De Franse kardinaal-staatssecretaris Mazarin sticht de Koninklijke Academie voor Beeldhouw- en Schilderkunst. Hij bepaalt dat de afgestudeerden jaarlijks mogen deelnemen aan de Parijse salon.
  • Voltooiing van de Taj Mahal.
  • 1649
  • 5 februari – Het Engelse Lagerhuis verklaart dat het Hogerhuis overbodig is. Het Hogerhuis komt daarna niet meer bijeen.
  • 29-05-1649* Buiten Kempenland RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216, toegangsnummer 178, folio 308 verso – GEESTELIJKE GOEDEREN ABRAHAM TEMPELAERS rentmeester van de geestelijke goederen in het kwartier KEMPENLAND heeft vanuit ‘sBosch geschreven dat hij volgens orders van de Raad en op basis van een resolutie van de SG van 28.12.1648 de pachters van de tienden moet manen te betalen. Hij reclameert hierin over de abt van SINT JACOB te LUIK die de tienden van Bergeijk, Riethoven en Westerhoven onder zich heeft. Men wacht op hun originele manualen.
  • 24-06-1649*RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672inventarisnummers 190-216, toegangsnummer 178, folio 412 – LOMMEL [schoolmeester]JAN VAN NOORT schoolmr. te Lommel in de meierij onder Kempenland gelegen heeft betaling verzocht op rentmeester TEMPELAERS. Bovendien vraagt hij het pastoriehuis te mogen hebben zo lang er geen predikant is te Lommel. Voorts hoopt hij dat de dorpen hem eveneens van een tractement voorzien zoals de paapse schoolmeester dat kreeg nl. 40 gulden per jaar. Wat zijn huisversint betreft kan hij zich vervoegen bij de gedeputeerden van de Raad, die nu in ‘sBosch zijn.
  • 15 augustusOliver Cromwell landt met een Engels expeditieleger in Ierland om er de opstand te onderdrukken.
  • 13 oktoberAdriaen van der Donck en zijn kameraden krijgen de mogelijkheid hun klachten over het beheer van Nieuw-Nederland duidelijk te maken aan de Staten-Generaal. Van der Donck betoogt dat de kolonie niet tot bloei kan komen onder het regime van de compagnie. Hij verzoekt de Staten-Generaal de kolonie over te nemen en een bestuur van inwoners aan te stellen. Staten-Generaal besluiten een commissie in te stellen die de zaak zal onderzoeken.
  • zonder datum
  • René Descartes verlaat ontmoedigd de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, hij vertrekt naar Zweden. Nu Willem II zich met de orthodoxe calvinisten verbonden heeft, dreigen zijn vijanden -vooral Voetius– de kans te krijgen zijn filosofie het zwijgen op te leggen.
  • De Engelsman George Fox sticht het ‘Genootschap der Vrienden’, waarvan de leden bekend zullen worden als de Quakers.
  • In het Prinsbisdom Luik komt het tot een echte revolte tussen de Chiroux en Grignoux, en dient de prins-bisschop uit te wijken naar Hoei.
  • 1650 Notaris Johan Goossens (jr.), OirschotInv. 27, Folio 30 RekestAbraham Tempelaers RentmeesterRekest van de rentmeester van de geestelijke goederen in Kempenland van de Edel Mogende Heeren Raden van State, inzake granen.
  • 24-01-1650* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 513 Rekest van het dorpsbestuur van BERGEIJK betreffende hun TOREN. Men heeft vergaderd met de predikant om middelen te vinden om de kerk te repareren zodat er weer in gepredikt zou kunnen worden. “Tot dien eynde hebben sy een steenen muur ofte gevel begost te laten optrecken aende zijde daer de nedergevallen toorn hadde gestaen, daermede alle verdere schade van tempeest can uytgenomen worden, maer de rentmeester TEMPELAIRS heeft daertegen interdictie gedaen ende de supplianten gelast uyt crachte van voorgaende resolutie vanden 21e septembris lestleden, met het opbouwen vande voors. gevel ofte mure niet voorts te varen ende in plaetse vandien haer gesommeert dat sy den gevallen kercktoorn wederom souden hebben op te bouwen ende te onderhouden in sulcker voegen als deselve voor desen is geweest. Twelck de supplianten gansch onmogelick iegenwoordich is te doen ten opsichte van heure groote ongelegentheyt ende dat int midden vanden buyck vande kercke noch een toorn staet daerinne een klock hangt ende genoechsaem bequaem is de gemeente te dienen, versoeckende mitsdien dat den voors. Tempelairs gelast mach worden de supplianten niet te turberen int optimmeren der voors. kerckmure, op dat de voors. kercke door tempeest ofte anders geen verder schade en comt te lyden, dat hy oock de supplianten niet verder sal mogen pramen tot het opbouwen vanden voors. thoorn, dewijle deselve onnoodich ende voor hen onmogelick is te voltrecken. Waerop gelet synde, is goetgevonden te schryven aenden voors. Tempelaer datmen meynt dat de supplianten by provisie de kerck met stroo off plancken sullen mogen decken ende bequaem maken om daerin te predicken, oock de muer off gevel by haer begost te maken, te laten voltrecken om de kerck te onderstutten ende voor vallen te preserveren, konnende het maken vanden voors. thoorn noch uytgestelt worden tot het voorjaer, alswanneer de heeren vanden Raedt daer sullen comen ende beter saisoen sal sijn van te bouwen”.
  • 24-01-1650* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 39Rekest van Jan van der BEECKEN, Peter VERDIJSELDONCK en consorten pachters van de TIENDEN te SOMEREN verklarende dat door’eenen grooten hagelslach wint ende tempeest’ op 11 en 12 september 1649 de boekweit grote schade is toegebracht voor een geldsom van minimaal 2000 gulden, waarvan ze rentmr. TEMPELERS binnen 24 uren mededelig hebben gedaan. Sinds oude tijden is in geval van hagelslag door de abdij van Postel, waartoe de tienden behoren, kwijtschelding gedaan volgens de verpachtcedullen. Ze verzoeken nu de RvS deze remissie over te nemen. Dit rekest heeft men doorgestuurd naar Tempelair toegezonden om te informeren of deze hagelslag is voorgevallen vóór het maaien van de boekweit en zo ja, schriftelijk bericht te sturen over de volgens hem geleden schade en advies uit te brengen.
  • 02-05-1650* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 201Rekest van Henrick Goyaert LENAERTS waard in de WITTEN VALCK te ‘sBosch verklaart actie en transport te hebben van Henrick BUYTENDIJCK gewezen schoolmeester te RIETHOVEN in Kempenland van 100 gulden over een half jaar tractement hem verschenen op 16 april 1649 en dat rentmeester TEMPELAER moeilijk doet over de betaling.
  • 31-05-1650 *RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 465 versoRekest van de regenten van EERSEL en omliggende dorpen omdat rentmeester TEMPELAERS naar hen een deurwaarder heeft gestuurd inzake de schoolmeesters en kosters in die plaatsen, op basis van een appointement van de Raad van 31 mei 1650.
  • mei
  • mei – De Staten van Holland besluiten met 11 tegen 8 stemmen tot afdanking van troepen, zeer tegen de zin van stadhouder Willem II. De Staten-Generaal noemen de resolutie van Holland illegaal, waardoor in de Republiek een politieke crisis ontstaat. De Staten-Generaal stellen, dat de defensie een taak is van de Unie, en niet van de aangesloten gewesten.
  • juli
  • 29 – Mislukte aanslag op Amsterdam door de Friese stadhouder Willem Frederik van Nassau. Twee van de drie compagnieën raken ‘s nachts en in de regen de weg kwijt bij Hilversum. De bode uit Hamburg waarschuwt de burgemeester van Amsterdam. De poorten worden gesloten en de stadsmuren met soldaten bezet.
  • 30 – Stadhouder Willem II laat zes vooraanstaande leden van de Staten van Holland arresteren; de afgevaardigden van Haarlem, Delft, Hoorn, Medemblik en Dordrecht, in de persoon van Jacob de Witt worden onder strenge bewaking afgevoerd naar slot Loevestein, sommige vergezeld van hun knecht of zoon.
  • 3 augustus – Zeventig compagnieën onder bevel van Willem Frederik van Nassau-Dietz liggen voor Abcoude. Burgemeester Cornelis Bicker neemt de leiding in de stad Amsterdam.
  • 17-22 augustus – De Loevesteiners worden een voor een vrijgelaten.
  • september
  • 19-09-1650 *RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 473 Rentmeester TEMPELAERS is te BERGEIJK geweest om de grote TOREN van de parochiekerk te bezichtigen ‘die bevonden is van onder uyt den gront tot boven aenden boogh ende tegenoverstaende pilaer van malcanderen te sijn gescheurt ende oversulcx groot peryckel te sijn van geheel neder te storten, dat aende kercke groote schade soude doen, ende alsoo het opbouwen, onderhoudt ende repareren vanden selven toren staet alleen tot laste van de gemeyne ingesetenen van Bercheyck ende niet tot laste van tlandt, dat hij de wethouderen verscheyden reysen heeft doen insinueren ende heur vermaent de toren te doen repareren, maer dat daerop niet[s] en volght, de muragien vanden toren alle dage meer ende meer barstende, adverteert het selve om byden Raedt daerinne sulcken ordre te stellen als deselve sullen bevinden te behooren,waerop is goetgevonden hem te rescriberen dat hij noch aen de wethouderen sal insinueren om binnen xiiii dagen daernae int werck te laten treden dat de behoorlicke reparatie vanden voors. toren off by verder nalaticheyt, dat hy dan tselve sal laten by de handt nemen tot haeren laste”.
  • 21-09-1650* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 477Brief van de rentmeester van Kempenland t.a.v de BERGEIJKSE TOREN, waarin hij schrijft dat de toren in de nacht van 9 op 10 september ‘van boven tot aen den gront geheel is nedergestort, met een stuck vanden sydemuere ende een pilaer aenden suytsyde al te samen met het geheel houtwerck ofte spitse onder de voet leggende sonder dat de clocke noch gevonden is, als wesende alles vermorselt, zulcx dat de geheele kerck aende westsyde met een deel vande zuytzyde gansch ende geheel open leght ende by aldien daerinne niet en wert versien dat staet te sorgen dat ’t leydack ende schip vande kercke met stercke westewinden voorts sall affsmyten ende geheel verderven. Ten anderen dat t’overwelffsel boven ’t groote choor soodanich is gescheurt ende van malcanderen geborsten dattet niet sonder groot peryckel en is, van gelijcken neder te vallen ende  groote schade te doen, dat nu aent voors. choor noch met mindere costen soude konnen geholpen ende gebert worden, ende nademael tselve choor staet t’onderhouden tot laste vant lant ende den thoorn ende verder geledene schade aende kercke tot laste vanden dorpe van Bercheyck voors., soo versochte hy dat hierinne mochte versien worden”.
  • 27-09-1650* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 486Rentmr. TEMPELAIR heeft aan de SG op 15 september laten weten dat de toren van de kerk van BERGEIJK is neergestort en veel schade heeft veroorzaakt.
  • 28-09-1650 *RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 488De kerkenraad van LOMMEL heeft aan de SG laten zien dat de kerk aldaar enige renten en een jaarlijks inkomen heeft, enige jaren onbetaald zijnde. Door minnelijke schikkingen kan men dit inkomen niet verkrijgen. Men verzoekt om een ‘letteren executoriael’ om de schuldenaars te kunnen dwingen tot betaling. Bovendien is het daar vanouds gebruikelijk dat over de uitvaart van een dode aan de kerk 14 stuivers betaald worden, waaraan de ingezetenen zich nu niet langer willen houden.Tot kerkmeesters zijn benoemd Gerrit ENGELBRECHTS en Johan VAN NOORT en verklaren dat de boeken over de inkomsten en renten van de kerk berusten bij rentmeester TEMPELAIR.
  • 14-10-1650* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 513Rekest van het dorpsbestuur van BERGEIJK betreffende hun TOREN. Men heeft vergaderd met de predikant om middelen te vinden om de kerk te repareren zodat er weer in gepredikt zou kunnen worden. “Tot dien eynde hebben sy een steenen muur ofte gevel begost te laten optrecken aende zijde daer de nedergevallen toorn hadde gestaen, daermede alle verdere schade van tempeest can uytgenomen worden, maer de rentmeester TEMPELAIRS heeft daertegen interdictie gedaen ende de supplianten gelast uyt crachte van voorgaende resolutie vanden 21e septembris lestleden, met het opbouwen vande voors. gevel ofte mure niet voorts te varen ende in plaetse vandien haer gesommeert dat sy den gevallen kercktoorn wederom souden hebben op te bouwen ende te onderhouden in sulcker voegen als deselve voor desen is geweest. Twelck de supplianten gansch onmogelick iegenwoordich is te doen ten opsichte van heure groote ongelegentheyt ende dat int midden vanden buyck vande kercke noch een toorn staet daerinne een klock hangt ende genoechsaem bequaem is de gemeente te dienen, versoeckende mitsdien dat den voors. Tempelairs gelast mach worden de supplianten niet te turberen int optimmeren der voors. kerckmure, op dat de voors. kercke door tempeest ofte anders geen verder schade en comt te lyden, dat hy oock de supplianten niet verder sal mogen pramen tot het opbouwen vanden voors. thoorn, dewijle deselve onnoodich ende voor hen onmogelick is te voltrecken. Waerop gelet synde, is goetgevonden te schryven aenden voors. Tempelaer datmen meynt dat de supplianten by provisie de kerck met stroo off plancken sullen mogen decken ende bequaem maken om daerin te predicken, oock de muer off gevel by haer begost te maken, te laten voltrecken om de kerck te onderstutten ende voor vallen te preserveren, konnende het maken vanden voors. thoorn noch uytgestelt worden tot het voorjaer, alswanneer de heeren vanden Raedt daer sullen comen ende beter saisoen sal sijn van te bouw
  • november
  • 6Stadhouder Willem II van Oranje sterft op 24-jarige leeftijd aan de pokken.
  • 14 – De prinses-weduwe bevalt van een zoon, de latere koning-stadhouder Willem III.
  • 15-10-1650*RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 515Rekest van Pr. BERGHMANS cum suis inwoners van BERGEIJK die de geestelijke tienden gepacht hebben en dat op 5 augustus in het dorp ‘is gevallen een swaren hagelslach’ waardoor zeker een derde part van de oogst is verpletterd. Ze verzoeken om kwijtschelding van het derde part van hun pachtpenningen. Het rekest wordt doorgestuurd naar rentmeester TEMPELAERS.
  • 22-10-1650* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 529Gelezen is een rekest van Johannes AELSTIUS predikant te OIRSCHOT die verklaart bij het ingaan van zijn bediening in de vrijheid Oirschot geen bekwame woning had en dat hij daarom ruim een jaar lang van ‘sBosch naar Oirschot moest heen en weer reizen op zondagen en andere weekdagen, ongeacht goed of slecht weer. In de vrijheid Oirschot is wel een pastorie maar een ‘van weynige commoditeyt’ omdat die slechts twee kleine kamertjes heeft, noodzakelijk gerepareerd dient te worden, die hij niet als woining in gebruik wilde nemen. Volgens rentmeester TEMPELAIR is er inmiddels met heel veel moeite een huis verkregen, mede door toedoen van de SG, maar waarvan het gerucht gaat dat dat verkocht zal worden. Ook zou men nog een ander huis in huur hebben. Men verzoekt de rentmeester te laten weten wat de reparatie van de pastorie gaat kosten.
  • zonder datum
  • Groningen en Drenthe besluiten na de plotselinge dood van Willem II, Willem Frederik van Nassau ook tot hun stadhouder te benoemen. Zijn pogingen ook door de andere gewesten aanvaard te worden als regent voor Willem III lopen echter op niets uit. Alleen in Overijssel wordt hij door twee derde van het gewest als zodanig erkend. Daarmee begint voor de rest van de Republiek het Eerste Stadhouderloze Tijdperk.
  • Blaise Pascal bestudeert de hydrodynamica en draagt bij tot de ontwikkeling van de differentiaalrekening.
  • 1651januari
  • 1Karel II wordt in Scone gekroond tot koning van Schotland.
  • 18 – Begin van de Grote Vergadering te Den Haag. Gedeputeerden van de Zeven Provinciën bespreken de toestand na de plotselinge dood van stadhouder Willem II van Oranje.
  • 26 – Dijkdoorbraken op verscheidene plaatsen in de Nederlanden, waarbij vooral de oostelijke gewesten worden getroffen.
  • februari
  • 22 – De eerste van twee stormvloeden die beide Sint-Pietersvloed heten, treft het oostelijk Waddengebied en splijt het eiland Juist doormidden. In de Oost-Friese kustplaatsen vallen duizenden doden.
24-02-1651* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 81 verso

Rentmeester TEMPELAIR heeft in een schrijven van 3 februari laten weten dat de abdij van POSTEL hoe langer hoe meer het hout van het ‘Groote Bosch’ omtrent de abdij gelegen, als ook elders, zowel het opgaande eikenhout als het schaarhout laten afhouwen en in grote menigte laten wegbrengen. Men informeert hoogschout BERGAIGNE hierover om orde op zaken te stellen, want deze onbehoorlijke praktijken zijn tegen het plakkaatvan 12 december 1647.

04-03-1651 Notaris Henrick Leermakers, Oirschot  Inv. 69, Folio 9 Attestatie

Abraham Tempelaers Stadhouder Kempenland

Joorden Stockelmans c.s. verklaren t.i.v. Abraham Tempelaers dat Jan Goossens harde woorden gebruikte tegenover de magistraat, waarop aan Goossens werd gezegd dat hij moest vertrekken. Een en ander i.v.m. enige pachters die ontslagen zouden worden.

01-04-1651* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 142 verso

Rekest van Jan JOOSTEN te ‘sBosch verklaart dat Jan STOCKMANS schoolmeester en koster te ESCH hem van zijn bediening excuseert en Joosten vraagt of hij die plaats misschien mag innemen. Mede op advies van predikant SCHULIUS te ‘sBosch en predikant AELSTIUS predikant te BOXTEL gaat men akkoord met die plaatsing.

18-04-1651 Notaris Johan van den Kerckhoff, Oirschot  Inv. 87, Folio 83 Borgtocht

N.N. Tempelaers Rentmeester

Sijmon van den Broeck en Daniel de Hoppenbrouwer stellen zich borg over de goederen van wijlen Adriaen Bacx van Baerlant.

20-05-1651*

Schoolmeesters

RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 213 verso

Jan Dircx TOL is koster en schoolmeester te AALST die er zich over beklaagt dat de regenten hem geen geschikte woning aanbieden en ook de corporele diensten niet uitbetalen zoals dat vanouds gebruikelijk was. Men stuurt het rekest naar rentmeester TEMPELAIR die men verzoekt orde op zaken te stellen in deze.

24-05-1651*

Schoolmeesters

RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 222 verso

Jan DIRCX benoemd tot schoolmeester en koster te AALST die 60 gulden vergoeding vraagt voor het leren aan de arme kinderen aldaar.

01-06-1651* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 237 verso

Reactie van rentmeester TEMPELAIR op het rekest van Willem BOONS gewezen pachter van de PASTORIJTIENDEN van AALST n.a.v. schade aan de veldgewaaen vanwege zware hagelslag.

12-06-1651* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 323

Johannes AELSTIUS predikant te OIRSCHOT inzake zijn huishuur en het verzoek voor een eigen woning.

22-07-1651 Notaris Johan Goossens (jr.), Oirschot  Inv. 28, Folio 48 Pachtovereenkomst

Abraham Tempelaers Rentmeester geestelijke goederen in Kempenland

Niclaes Jacobs, procuratie hebbende van Philips van der Strathen en van Abraham Tempelaers, heeft verpacht enige percelen aan Johan van der Straten.

04-08-1651* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 355 verso

Voorval bij de abdij POSTEL. De rentmr. van de geestelijke goederen in Kempenland de heer TEMPELAIR meldt dat ‘een harchier off halbadier van den Coninck van Spaignen met een deel gewapende supposten knechten ende honden opten 27e july lestleden uyt de Abdije van Postel syn gecomen ende den pachter van ’t landt die de thienden versamelde op een karre op de landerijen van de hoeve der abdije genaemt SPREEUWEL deselve geweldelick hebben affhandich gemaeckt, oock van andere landen d evruchten, sonder de thienden te laten doen ingevoert, hoewel in vorige jaeren de thienden aldaer mede syn verpacht, oock geinnet ende betaelt, voorts dat die van de abdije het hout omtrent de abdije staende, so opgaende boomen als schaerhout, met groote menichten vercoopen als mede de venen, ende die alsoo laten ontgronden ende wechvoeren, versoeckende dat tegensulcke attentaten moghe versien ende daertoe de behulpelicke handt van politicque off militaire persoonen mogen geassumeert worden”.

02-12-1651* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 581

Bericht van rentmeester TEMPELAIR inzake het verzoek van VAN DEN HEUVEL om te HOGE en LAGE MIERDE een nieuwe windmolen te bouwen. Men heeft dat verzoek doorgestuurd naar de rentmeester der geestelijke goederen gestuurd, omdat er molens zijn die onder de goederen vallen zoals bv. die van HOOGELOON.

03-12-1651* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 582

Advies van rentmeester TEMPELAIR van 4 september op een rekest van de classis van Peel- en Kempenland van 22 juli, verklarende dat hij door een slands timmerman het pastorijhuis van LOMMEL heeft laten visiteren. De conclusie is dat reparatie onzinnig is en men stelt voor een nieuw te bouwen voor 2200 gulden. Tempelair kan zich daarin moeilijk vinden, omdat de reparatie van het ‘pastoraelhuys’ te OOSTELBEERS veel gekost heeft en leeg komt te staan omdat die predikant van daar naar Lommel zal gaan. Alle stukken zullen overhandigd worden aan de gecommitteerden van de SG die eerdaags in ‘sBosch komen.

14-05-1652* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 194 toegangsnummer 178 folio 185

Rekest van Josephus VAN RENSEN schoolmeester te HOOGELOON die verklaart met het dorpsbestuur een contract te zijn aangegaan voor een jaar waarbij hem is beloofd een extra tractement t.b.v. het leren der kinderen van 36 gulden. Het eerste half jaar heeft hij ontvangen maar nu weigert men de betaling voort te zetten, omdat in een resolutie van 2 october 1650 zou staan, dat de schoolmeesters geen extraordinaris tractement mogen genieten van de dorpen boven hetgeen hen van het land [SG] wordt gegeven. Hij dient een verzoek in en bepleit dat men de regenten van dit dorp zal ordonneren het contract na te komen. Het rekest wordt doorgestuurd naar rentmeester TEMPELAERS.

18-05-1652* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 194 toegangsnummer 178 folio 193 verso

Reactie op het schrijven van rentmeester TEMPELAIRS over het oprichten van een nieuwe WINDKORENMOLEN omtrent de Vleutstraat bij de Woenselse Heide onder OIRSCHOT. De molen mag daar opgebouwd worden en zal niet nadelig zijn voor anderen. Wel heeft de rentmeester van de domeinen laten weten dat hij in deze graag gehoord wil worden.

19-06-1652* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 194 toegangsnummer 178 folio 249

Rekest van Leonardus AELSTIUS predikant te BERGHEM in verband met een declaratie van 143-16-0 betreffende het transport van zijn meubilair . Hij noet daartoe tevens de acte van zijn beroeping overleggen.

21-06-1652* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 194 toegangsnummer 178 folio 254 verso

Wilhelmus CUMINUS predikant te VELDHOVEN en BLAARTHEM inzake de weigering tot uitbetalingen door rentmeester TEMPELAERS.

31-06-1652* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 194 toegangsnummer 178 folio 327

Johannes AELSTIUS predikant te OIRSCHOT woont in een huis dat beter gekocht kan worden dan dat men de pastorie laat repareren.

02-09-1652* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 194 toegangsnummer 178 folio 367 [zie ook 399 verso]

Rekest van Ivo PEETERS en consorten te RIETHOVEN die door toedoen van rentmeester TEMPELAIR een deurwaarder op bezoek hebben gehad n.a.v. de oogst van 1651 en het tiendbaar maken ervan.

21-09-1652* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 194 toegangsnummer 178 folio 399 verso

Johannis AELSTIUS predikant te OIRSCHOT inzake zijn huishuur.

  • oktober
  • 8 – Nog een Nederlands verlies in de Slag bij de Hoofden (Battle of Kentish Knock).
  • december
07-12-1652* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 194 toegangsnummer 178 folio 494 [zie ook 495 verso]

Reactie op het rekest van AELSTIUS predikant te OIRSCHOT in verband met óf de aankoop van het huis waar de predikant in woont óf het voor lange tijd te huren. De predikant bepleit te koop te sluiten voor 2660 gulden.

16-12-1652* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 194 toegangsnummer 178 folio 505 verso

Bericht van rentmeester TEMPELAIRS van 28 november als reactie op het rekest van Johannes HEIJMANS van 25 september, alsmede een schriftelijke getuigenis van Joahnnes ALSTOPHIUS predikant te WAALRE en VALKENSWAARD. De suppliant neemt de diensten te DOMMELEN ooit waar van Johan Heijmans de Jonge.

16.5.1653 R1926 16.5.1653 f 139 Reijnerus TEMPELAER, advocaet, curator over Catharina LINTDORP, onmondige dochter van wijlen Mauritius LINTDORP, secretaris van Oirle CA, gehuwd met Margriet Antonie TEMPELAER Erfdeling van de nalatenschap van Anthonie van SOMMEREN, ritmeester te paard van de Generale Staten, waarin Margriet Anthoni van SOMMEREN gehuwd met Mauritius LINTDORP en hun dochter Catharina de helft toekomt. De nalatenschap wordt onverdeeld beheerd door capiteijn WIJLDE.
07-06-1653* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 195 dienstjaar 1653  toegangsnummer 178 folio 321 [zie ook folio 324]

Rekest van Johannes AELSTIUS predikant te OIRSCHOT verklarende dat hij nog een jaar huishuur moet ontvangen over 1652 ter waarde van 61-0-0 en nog een onkostenpost van 7-10-0 = 68-10-0. Ook declareert hij 36-7-0 aan onkosten omdat hij met een ouderling uit Eindhoven op de Gelderse Synode is geweest. Voor de ouderling 37-10-0.

02-10-1653 Notaris Johan van den Kerckhoff, OirschotInv. 89, Folio 38 Attestatie

N.N. Tempelaers Stadhouder

Aert Janssen Sijkens legt een verklaring af t.i.v. Philips Janssen Stans, inzake vervoer van de requirant naar de gevangenis in Den Bosch.

30 10 1653  1) Someren ORA96,f.135v Meeus en Sijmon Hermans wnd te Poortugael, knd. w. Herman Meeus en Jenneke Sijmon Jan Templer hebben verkocht Jan Juliaen Joppen het versterf aangekomen van Grietje Reijnders, genaemd Grietje Bitters hun grootmoeder en van w. Sijmon Jan Tempelaer haer eerste man.
11-11-1653* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 195 dienstjaar 1653  toegangsnummer 178 folio 632

Rekest van Claes Jacobs CASIUS schoolmeester en koster te EERSEL die problemen heeft met rentmester TEMPELAIR die moeilijk doet over zijn tractement ‘op pretext dat hij van t’classis van Kempelandt ende Peellandt geaccuseert soude sijn van insolentien soo tegen het H. Ministerium als tegen de den predicant ende de regeringe aldaer gepleecht waer van hij suppliant hem excuseert’. Hij verzoekt dat men de rentmeester gelast hem zijn tractement uit te betalen.

30-01-1654 Notaris Johan van Oeckell, Oirschot Inv. 110, Folio 3 AttestatieAbraham Tempelaers Rentmeester Geestelijke goederen Woonplaats:EindhovenJan Gijsberts van Engelant en Jan Jansen Roelants verklaren t.i.v. Richard de Leeuw, dat zij van Abraham Tempelaers hebben vernomen, dat genoemde Tempelaers geen order heeft gehad om chijnsen t.b.v. St. Joris Gasthuis.
12-02-1654* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 196 dienstjaar 1654  toegangsnummer 178 folio 85

Rentmeester TEMPELAIR antwoordt vanuit Eindhoven op een rekest van schout VAN DER DUSSEN aangaande het pastoorshuis te VESSEM wat beschreven wordt als ‘een gemeen huysmans wooninge van cleijn gemack ende van slechte reparatie’ en dat hij sinds 1649 heeft verhuurd met alle aangehorigheden voor 26 gulden per jaar aan de regenten van het dorp, die daarin de schoolmeester-koster-voorlezer in laten wonen.

21-05-1654* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 196 dienstjaar 1654  toegangsnummer 178 folio 249 verso

Bericht van rentmeester TEMPELAIR van 4 mei op het rekest van Jan Dirck TOL schoolmeester te AALST en het appointement daarop gesteld op 24 mei 1651 waarbij wordt goedgekeurd de regenten van Aalst nogmaals te ordonneren op basis van de appointementen van 9 augustus 1650 en 20 mei 1651 hem een geschikte woning aan te bieden om er school in te kunnen houden.

29-05-1654* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 196 dienstjaar 1654  toegangsnummer 178 folio 258

Advies van rentmeester TEMPELAIR inzake het rekest van Johannes GREVESTEIJN predikant te EERSEL van 7 november 1653. De twee jaren huishuur zullen hem niet worden gekort.

03-08-1654* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 196 dienstjaar 1654  toegangsnummer 178 folio 359

Brief van rentmeester TEMPELAIR in Kempenland van de 27e juli waarin hij breedvoerig ingaat op de sommatie en executies van ontvanger SCHASSERT, die voornemens is te procederen tegen de molenaars van de windkorenmolens zowel in BERGEIJK als in LOMMEL, behorende aan de abdij van Postel. Discussiepunt is het restant van het MUDDEGELD sinds 1629.

25-09-1654* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 196 dienstjaar 1654  toegangsnummer 178 folio 448

Bericht van rentmeester TEMPELAIR betreffende de molenaars te BERGEIJK en LOMMEL verklarende dat de molens in kwestie behoren aan de abdij van Postel en dat de huidige molenaars die molens vanaf 1629 in huur hebben gehad tot op heden. Zij hebben de huur of de jaarlijksepachtpenning aan de abt van Postel betaald tot 1648 en zijn daar verder geen penningen meer aan schuldig. In de pacht is de betaling van het MUDGELD hen niet ten laste gelegd behalve dat de molenaars van jaar tot jaar datgene hebben betaald waarop ze in de dorpslasten zijn getaxeerd geweest. De molenaars zijn van mening dat men ze t.a.v. dat mudgeld ongemoeid gelaten moeten worden

  • oktober
  • 12 – Bij de explosie van het kruithuis in de Delftse binnenstad vallen tientallen doden en worden honderden huizen verwoest. Een van de slachtoffers is de schilder Carel Fabritius. De ramp staat bekend als de Delftse donderslag.
  • december
04-12-1654* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 196 dienstjaar 1654  toegangsnummer 178 folio 548 verso

Bericht van rentmeester Tempelair dat de kanunniken van het kapittel van Hilvarenbeek twee derde deel van de grote en smallen TIENDEN van het dorp LOMMEL onder Kempenland en dat zij daarom verplicht zijn de kerk aldaar te repareren en te onderhouden gelijk ze dat voorheen ook hebben gedaan. Ze blijven nu echter in gebreke en laten de kerk zeer desolaat liggen en vervallen, niettegenstaande ze er wel toe gemaand zijn. De rentmeester wil graag nadere orders vande Raad om te weten óf de tienden in arrest zullen mogen blijven tot de reparatie ten hunnen laste ‘wel ende loffelyck’ is uitgevoerd. De Raad besluit dat hij de tienden in arrest kan houden totdat de KERK van Lommel behoorlijk zal zijn gerepareerd, mits hij daarvan het kapittel in kennis stelt. Mochten ze niet akkoord gaan dan kunnen ze dit zo spoedig mogelijk schriftelijk laten weten.

09-12-1654* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 196 dienstjaar 1654  toegangsnummer 178 folio 556

Declaratie van Johannes AELSTIUS predikant te OISCHOT van onkosten t.g.v. zijn deelname aan de Gelderse Synode.

22-12-1654* RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummers 196 dienstjaar 1654  toegangsnummer 178 folio 580

Rapport inzake het proces dat nog onbeslist is tussen Jacob GERRITSE en consorten pachters van de tienden te WESTERHOVEN en Peter BALENUS oud pastoor van BERGEIJK. Alvorens over te gaan tot een sententie worden alle stukken doorgestuurd naar rentmeester Tempelair die van deze zaak alle kennis heeft om te dienen als bericht en advies.

1655

Buiten kempenland

Raad van Brabant, 1586 – 1811    788 .1085

Abraham Tempelaars, rentmeester geestelijke goederen in kwartier Kempenland, contra abten van Sint-Jacob in Luik, Tongerloo en Postel: onderhoud kerk in Bergeyk

21-06-1655 ARCHIEF: BEURZENSTICHTINGEN TOEGANGSNUMMER: 220

Inventarisnr: 440, Negatiefnr: 56-D2-11

Akte van overdracht, verleden voor schepenen van ‘s-Hertogenbosch, door Hendrik Ruysch, secretaris ‘s-Hertogenbosch, namens Catharina, dochter Adriaan Hendriks Rijsburch, weduwe Johan van de Wien, in leven oud-schepen Breda, aan Laurens van Kessel, secretaris ‘s-Hertogenbosch, namens Florentius Schuyl, voor fundatie Nicolaas van Houten, van jaarlijkse erfcijns van 15 carolusgulden uit per ceel land in Dieten “Groot Voorssent”, met retroactum ( = ouder bewijsstuk) van 1655

Reinier Tempelaar schepen,

Zegelaar

Tempelaar, mr. Reinier1654, 1661, 1669, 1673 aanvangsjaar van de ambtstermijn der schepenen, die één kalenderjaar omvat beginnende per 1 oktober (Bamis). Bij overlijden of vervanging van een overledene wordt de ambtstermijn slechts gedeeltelijk vervuld, aangeduid met “ged.” achter het jaartal.

15-01-1656 Notaris Johan van den Kerckhoff, Oirschot Inv. 92, Folio 8 Attestatie

N.N. Tempelaers Advocaat

Niclaes Santegoets verklaart t.i.v. de gecommitteerden en achtmannen verscheidene kwitanties van de arbiters en advocaten te hebben ontvangen, welke ten laste komen van de schepenen en welke zijn verzilverd

15-01-1656 Notaris Johan van den Kerckhoff, Oirschot Inv. 92, Folio 11 Attestatie

N.N. Tempelaers Stadhouder

Jan Peters van Boxtel c.s. verklaren t.i.v. Cornelis Eeckerschot, dat Cornelis aan de cipier van de gevangenpoort en aan de griffier de teerkosten etc. heeft betaald voor de laatste twee attestanten in de tijd dat zij gevangen zaten.

19-02-1657 Notaris Johan Goossens (jr.), Oirschot Inv. 34, Folio 17 Verso Huurovereenkomst

Abraham Tempelaers Rentmeester

Niclaes Jacobs verhuurt als lasthebber van Philips van de Straten en Abraham Tempelaers, een hoeve met toebehoren, gelegen te Woensel, aan Henrick Lenart Boelarts.

1658 Dorpsbestuur Sint-Oedenrode, (1232) 1315-1811

Akte van rechtsgeleerd advies van Regnerus Tempelaer en J. Verster te ‘s-Hertogenbosch inzake het meningsverschil tussen het dorpsbestuur en een aantal inwoners van Sint- Oedenrode betreffende het collecteren van de verpondingen

29-07-1658 Rechterlijk archief Son en Breugel Inv. 18, Folio 22 Verso Transport

Jan Hanrick Tempelaers

Overdracht door Ariaen Hanrick Coolen aan Jan Hanrick Tempelaers van zijn aandeel in de nalatenschap van Dirck Hanrick Colen.

29-07-1658 Rechterlijk archief Son en Breugel Inv. 18, Folio 23 Verso Transport

Jan Hanrick Tempelaers

Overdracht door Jan Hanrick Tempelaers aan Ariaen Hanrick Colen van een deel van de weide onder Breugel. Ligging: Broek

29-07-1658 Rechterlijk archief Son en Breugel Inv. 18, Folio 23 Verso Transport

Jan Tempelaers

Overdracht door Jan Tempelaers aan Ariaen Colen van een deel van een belening.

29-07-1658 Rechterlijk archief Son en Breugel Inv. 18, Folio 23 Verso Transport

Jan Hanrick Tempelaers

Overdracht door Jan Hanrick Tempelaers aan Ariaen Hanrick Colen van een deel van een obligatie.

29-07-1658 Rechterlijk archief Son en Breugel Inv. 18, Folio 23 Verso Schuldbekentenis

Jan Hanrick Tempelaers

Verklaring van Jan Hanrick Tempelaers aan Ariaen Hanrick Colen een bedrag schuldig te zijn.

28-04-1659 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot     De notaris resideert in Oerle.

Inv. 122, Folio 28 Attestatie

Cornelis Tempelaers Getuige Woonplaats: Oerle

Wouter Schooffs en Jacob Peeters verklaren t.i.v. Cornelis Wouters, dat genoemde Wouters de dorpslasten, welke op zijn erffenisse rusten altijd zijn betaald in Veldhoven, alwaar zijn bezit is gelegen.

02-07-1659 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot     De notaris resideert in Oerle

Inv. 122, Folio 77 Attestatie

Cornelis Tempelaers Getuige

Marijke, weduwe van Wouter Matheussen verklaart t.i.v. de heer Pieck, rentmeester, dat zij is beboet door Wouter Schooffs wegens het niet aanlijnen van haar honden en dat haar zoon Peter de boete heeft betaald.

20-07-1659 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot     De notaris resideert in Oerle.Inv. 122, Folio 67

Corn. Tempelaer Getuige

Gerit Anthonis verklaart dat zijn vrouw Heijlken Gerit tijdens zijn afwezigheid aan Jan de Portier en Engel een koe heeft verkocht voor 19 gulden in presentie van 2 getuigen en zich wil adresseren tot de kopers om tot betaling van het bedrag te komen.

  • juli
  • 6 – In Groningen trouwen prinses Henriëtte Catharina van Nassau en vorst Johan George II van Anhalt-Dessau. Dit is het enige vorstelijke huwelijk dat werd voltrokken in Groningen.
  • september
  • 20 – Een drankincident vormt de aanleiding tot het uitbreken van de Esopus-oorlogen tussen de Hollandse kolonisten van Wiltwijck en de Lenape-indianen.
  • 24 – Gerhard Wildervanck legt de eerste steen van de Gereformeerde Kerk van Wildervanck.
  • november
  • 9 – Frankrijk en Spanje, in oorlog sinds 1635, sluiten de Vrede van de Pyreneeën. In ruil voor vrede ziet koning Filips IV van Spanje af van zijn rechten op de landen en steden aangesloten bij de Unie van Atrecht: Artesië, de graafschappen Bonen en Henegouwen en delen van Vlaanderen (onder meer Duinkerke); verder delen van Luxemburg en Lotharingen en diverse heerlijkheden in de Languedoc. Bovendien komen beide landen een nieuwe grens overeen, waarbij Spanje afstand doet van de Roussillon, een deel van Navarra en het noordelijke deel van de Cerdagne.
  • zonder datum
  • Osebrandt Johan Rengers, heer van Slochteren, laat het Slochterdiep graven voor de afvoer van turf.
  • De Engelsen sturen een vloot om de Zweden te steunen in de Vierde Noordse Oorlog. Een tweede Nederlandse vloot onder Michiel de Ruyter wordt er achteraan gestuurd om de Denen te versterken. De Denen gaan in de tegenaanval.
  • 1660januari
  • 1 – De commandant van het Engelse leger in Schotland, generaal George Monck, trekt de Tweed over met de bedoeling om de macht over te nemen in Londen.
  • 23-01-1660 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot     De notaris resideert in Oerle, Inv. 123, Folio 1 Huurovereenkomst, Cornelis Tempelaer Woonplaats: Oerle, Anneken, weduwe van Marten Hendricx, verklaart verhuurd te hebben aan Gerit Paulen een huis c.a, gelegen op de Vludt onder Oerle, voor de tijd van 10 jaar en een huur van 30 gulden etc.23-01-1660 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot     De notaris resideert in Oerle.Inv. 123, Folio 4 Corn. Tempelaer Getuige, Gerit Pawelsen (Paullen) verklaart verhuurd te hebben aan Gerit Anthonissen een huis, hof etc. gelegen in Toterfout (Oerle) voor de tijd van 10 jaren en een huur van 27 gulden.21-02-1660 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot     De notaris resideert in Oerle, Inv. 123, Folio 8        Huurovereenkomst, Cornelis Tempelaer Getuige Woonplaats: Oerle , verklaren verhuurd te hebben aan Wilhelm Aerts een huis, hof en aangelag, voor de tijd van 6 jaren en een huur van 30 gulden met de verdere voorwaarden.10-03-1660  Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot     De notaris resideert in Oerle. Inv. 123, Folio 10 Schuldbekentenis. N.N. Tempelaer Getuige Thomas Luicassen verklaart schuldig te zijn aan Gerit Jansen een som van 30 gulden, waarvoor hij als borg heeft gegeven 4 schapen.april
  • 4Turenne wordt als derde maarschalk in de Franse geschiedenis verheven tot maarschalk-generaal van Frankrijk.
  • mei
  • 2 – Het Engelse Rompparlement stuurt de zwager van generaal Monk, Thomas Clarges, naar Holland om Karel II uit te nodigen naar Londen te komen en de regering te aanvaarden.
  • 25-05-1660 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot     De notaris resideert in Oerle.Inv. 123, Folio 27, Cornelis Tempelaer Getuige. Op verzoek van Jacob Cornelissen verstrekt de notaris een certificaat om 35 ooischapen en 8 hamelschapen, die verzoeken heeft gekocht in Oirschot en Wintelre, onverhinderd te vervoeren naar Waalwijk en Gorinchem.29-05-1660 Notaris Johan van Oeckell, Oirschot  Inv. 116, Folio 61 Attestatie. Abraham Tempelaers Rentmeester Geestelijke goederen kwartier Kempenland. Aert Daniels de Roij en Peeter Gijsberts van den Dooren verklaren t.i.v. Aert Daniels dije Hoppenbrouwer. dat hij geboren is in Oirschot en altijd hier heeft gewoond, met onderbreking van de tijd dat hij heeft gestudeerd buiten Oirschot.
  • 29 – Intocht van Karel II in Londen. Door de opstand van generaal Monck is het bewind van Richard Cromwell omvergeworpen.
  • juni
  • 9Lodewijk XIV van Frankrijk trouwt met Maria Theresia van Spanje ter bezegeling van de Vrede van de Pyreneeën.
  • 17 – Tweeënhalve week na de intocht van haar broer in Londen houdt de prinses-douarrière Maria met haar negenjarige zoon de prins van Oranje een intocht in Amsterdam. De regenten daar hangen blijkbaar hun huik naar de wind.
  • september
  • 17 – Het voorlopige Engelse parlement neemt een nieuwe scheepvaartwet aan, die net zo nadelig voor Holland en Zeeland is als de Akte van Navigatie van Cromwell.
  • oktober
  • 4 – De stad Amsterdam koopt het eiland Urk van Johan van de Werve met de bedoeling er een vuurbaak te bouwen voor de VOC-schepen.
  • 18-10-1660 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot     De notaris resideert in Oerle.Inv. 123, Folio 46. Corn. Tempelaer Getuige. Op verzoek van Hendrick Marcelis is de notaris bij de vader van Hendrick geweest om toestemming te vragen voor het huwelijk van Hendrick met Gertruijt Anthonisse te Wijck: De toestemming is verleend.november
  • 28 – Oprichting van de Royal Society.
  • december
  • 1 – De Staten van Holland stellen de commissie aan ter educatie van prins Willem III van Oranje-Nassau, “het kind van staat”. Ze bestaat uit Lodewijk van Nassau-Beverweerd, Cornelis de Graeff, Johan de Witt, Nanning van Foreest , Kornelis van Beveren en Wigbolt van der Does. Raadspensionaris Johan de Witt komt steeds meer onder druk de opvolging van Willem III weer mogelijk te maken, onder andere ook van de kant van diens oom Karel II van Engeland.
  • zonder datum
  • Robert Boyle stelt zijn wet op waarin hij het verband legt tussen het volume en de druk van een gas.
  • Bij de veenafgravingen op de grens van Friesland, Groningen en Drenthe ontstaat het dorp Bakkeveen.
  • De lutherse dominee Johan Picardt publiceert een geschiedenis van Drenthe onder de titel Antiquiteiten of Annales Drenthiae. Daarin veel ruimte voor reuzen, duivels en witte wyven.
  • 1661januari
  • 30 – In Engeland worden de lijken van Oliver Cromwell en enkele hoge medestanders uit de grafkelder in Westminster Abbey gehaald, door de straten gesleept, opgehangen en onthoofd. De hoofden worden op palen gestoken terwijl de andere resten worden achtergelaten op een mestvaalt. Dit gebeurt op de dag dat, twaalf jaar geleden, koning Karel I werd onthoofd.
  • maart
  • 9 – De eerste minister van Frankrijk, kardinaal De Mazarin, sterft. Hij laat aan de jonge Lodewijk XIV een team na dat bestond uit de ministers Nicolas Fouquet, de Lionne, Le Tellier en raadsheer Jean-Baptiste Colbert.
  • 04-04-1661 Notaris Johan van Oeckell, Oirschot  Inv. 117, Folio 19 Attestatie. Abraham Tempelaers Rentmeester geestelijke goederen. Richard de Leeuw verklaart t.i.v. Abraham Tempelaer, dat hij van mei 1602 beneficiant is geweest van de beneficie van St. Joris Gasthuis en tot de orde (1648) het inkomen heeft genoten daaruit en daarna het tweederde deel. juni
  • 7 – Ruim 400 Amersfoorters trekken onder leiding van jonkheer Everard Meyster de Amersfoortse kei van de Leusderheide naar de Varkensmarkt.
  • 21 – Zweden en Rusland sluiten de Vrede van Kardis.
  • augustus
  • 6 – De Staten-Generaal ondertekenen de Vrede van Den Haag met Portugal. Zeeland en Gelderland stemmen tegen. De Republiek erkent het Portugese gezag in Brazilië en ontvangt een schadevergoeding. Engeland heeft tevergeefs geprobeerd de vrede te dwarsbomen.
  • september
  • 5 – Koning Lodewijk XIV van Frankrijk en zijn ministers begeven zich naar Nantes, vergezeld van een leger musketiers. Ver van Fouquets vrienden en invloedssfeer slaat de koning toe in een goed voorbereide actie: d’Artagnan arresteert Nicolas Fouquet en zet hem op secreet.
  • 11Robert Boyle informeert de Royal Society over zijn gaswet.
  • Amalia van Solms neemt het voogdijschap van haar kleinzoon Willem op zich. De regenten in de Republiek waren er niet mee akkoord gegaan dat het voogdijschap toegewezen zou worden aan Karel II van Engeland, de oom van de jonge wees.
  • 12-10-1661 Akte van verkoop, verleden voor Reijnier Tempelaer en Nicolaas de Lobel, schepenen van ‘s-Hertogenbosch, door Agnes Buijs, weduwe Henricus van Schijndel, aan Joost Martens van Vechel van cijns uit huis in Vughterstraat met uitgang in Postelstraat aldaar december
  • 26 – De Republiek en Spanje sluiten het zogenaamde Partagetractaat over Overmaas, de streek rond Maastricht. Het gebied wordt gedeeld.
  • zonder datum
  • Karel II kondigt opnieuw, nu in zijn eigen naam, de Akte van Navigatie af. Hij benoemt Sir George Downing, bekend om zijn anti-Hollandse houding, tot ambassadeur. De Nederlanders die gehoopt hadden op betere betrekkingen met Engeland scharen zich nu weer achter Johan de Witt.
  • 1662februari
  • 1 – De Nederlanders in Fort Zeelandia geven zich over aan Cheng Cheng-kung, waarmee een einde komt aan bijna veertig jaar Nederlandse handelsmacht op Formosa (Taiwan).
  • 11-01-1662 R 1617 f 163v GA Den Bosch Henrick van BERNAGIE, hoog- en laagschout van ‘s-Hertogenbosch, weduwnaar van Robertina van VLADERACKEN, zijn tweede huisvrouw, verkoopt een jaarlijke en erffelijke chijns van 60 car gld van en uit een huis achter de Mandemakers, tegenover de Craen “in den cleijnen gulden Beer”, tussen het pand van Wouter van ACHELEN, apotheker en zijn zuster Anna, “de groote Gulden Beer” – boomwaarts en “de blauwe Plaets” van Peter COTEL – vismarktwaarts, welke chijns Hendrick voorsz gekocht heeft van Abraham TEMPELAER op 24.5.1639, aan Christiaen HUIJGERS, drossaert van Cranendonck.23-04-1662 Akte van verlening, verleden voor Reinier Tempelaer en Nicolaas de Lobel, schepenen van ‘s-Hertogenbosch, door Dierk, zoon wijlen Hendrik Dierkszn, in Helvoirt, als man Henrikske, dochter Adriaan Berckelmans, aan Cornelis Jacobszn van Vechel van grondrente uit boerderij in Helvoirt “Aan de Gesel” naast erf van Adriaan Willemszn enerzijds en erf van Dierk Reijnders van Rosmaer, poorter van ‘s-Hertogenbosch, anderzijdsmei
  • 21Karel II van Engeland treedt in het huwelijk met Catharina van Braganza. Als bruidsschat brengt zij de stad Bombay mee.
  • 31 – De Rooms-katholieke vicaris van Haarlem Boudewijn Catz wordt benoemd tot apostolisch vicaris van de Hollandse Zending, waarmee hij de lleiding krijgt over de katholieke parochies in het land bij afwezigheid van een aartsbisschop van Utrecht.
  • juni
  • 2 – Koning Karel I van Engeland schenkt Suriname aan de gouverneur van Barbados Francis Willoughby en aan Lawrence Hyde, zoon van de eerste minister Lord Clarendon.
  • 28-08-1662 Notaris Johan van Oeckell, Oirschot  Inv. 118, Folio 91 Attestatie. Abraham Tempelaers Rentmeester Geestelijke goederen. De ingezetenen verklaren na voorgaande voorlezing van het register van inkomsten van de parochiekerk te Best door Abraham Tempelaers, dat zij voor een pacht tweemaal aan de genoemde rentmeester betaalden.28-08-1662 Notaris Johan van Oeckell, Oirschot  Inv. 118, Folio 92 Attestatie. Abraham Tempelaers Rentmeester geestelijke goederen. Jan Janssen Scheijntgens c.s. verklaren ter instantie van de gelders aan de kerk, dat zij niet bekend zijn in het registers van de inkomsten van de kerk van Best.28-08-1662 Notaris Johan van Oeckell, Oirschot  Inv. 118, Folio 93 Attestatie. Abraham Tempelaers Rentmeester geestelijke goederen. Jan Janssen Scheijntgens c.s, oud-kerkmeester te Best, verklaren, dat het register van de inkomsten, voor de kerk is gevisiteerd en in orde is bevonden en in orde is bevonden en dat de namen in dat register hun wel bekend zijn.zonder datum
  • Spanje stelt opnieuw de asiento de negros in. Dit asiento wordt verleend aan twee bankiers, oorspronkelijk afkomstig uit Genua en met een filiaal in Panama. Grillo & Lomelín hebben het asiento op hun beurt uitbesteed aan de Westindische Compagnie (Curaçao) en aan Engeland (Jamaica).
  • Frankrijk annexeert Duinkerke.
  • De economie in Holland is ijzersterk. Amsterdam is uitgegroeid tot de machtigste handelsstad in de wereld en heeft meer dan 100.000 inwoners.
  • Er wordt een overeenkomst gesloten tussen de Republiek (Nederland) en Engeland, maar er heerst twijfel over hoe lang deze overeenkomst zal standhouden.
  • Er wordt een verdrag gesloten tussen Frankrijk en de Republiek.
  • De geesteszieke koning Alfons VI van Portugal verjaagt zijn moeder die het regentschap behouden wil. Later wordt hij door zijn broer (Peter II) afgezet en verbannen die vervolgens het regentschap van zijn moeder overneemt.
  • 1663januari
  • 20 – De Rijksdag van het Heilige Roomse Rijk komt bijeen. Ze wordt een permanent orgaan met als zetel de Rijksstad Regensburg.
  • maart
  • 4 – De Nederlandse zeevaarder Barend Barendszoon Lam ontdekt 2300 kilometer ten zuidoosten van Kaap de Goede Hoop de Prins Edward-eilanden die hij de namen Dina (Prins Edward eiland) en Maerseveen (Marion eiland) geeft.
  • 01-06-1663 Notaris Johan van Oeckell, Oirschot Inv. 119, Folio 94 Inventaris. N.N. Tempelaers Rentmeester. Inventaris van charters, papieren en munimenten van Joordaen Stockelmans. juli
  • juli – De Sint Jacob, een schip met aan boord 24 Nederlandse gezinnen, komt in Amerika aan. De kolonisten stichten een nieuwe nederzetting in de kolonie Nieuw-Nederland, die zij Nieuw-Amsterdam noemen. Op 7 september geeft de nederzetting, die inmiddels 1000 inwoners heeft, zich over aan een Engelse oorlogsvloot, waarna de naam wordt veranderd in New York.
  • 19-10-1663Notaris Henrick Leermakers (sr.), Oirschot Inv. 74-78, Folio 458.
    Abraham Tempelaer Rentmeester Oud president goederen(Geestelijke)
    Antonij Tempelaer Oud president Eindhoven Getuige. Op het verzoek van Aldegonda van Gruijthuijsen en Henrick Gilles om inzage te hebben van brieven en schriften van het benefici St. Barbara, is de notaris naar Daniel de Hoppenbrouwer gegaan, alwaar de rentmr. Tempelaer de comme had geopend.
1664

Verwarde administratie.

Toegangsnummer: 277

Archieftitel: Heerlijkheid Mierlo, 1386 – 1851

64   Akte van opdracht van Raad van State voor deurwaarder tot verbod aan A. Tempelaars om Heer van Mierlo lastig te vallen over losbaarheid heerlijkheid, gelijktijdige kopie,

  • 00-01-1664 Notaris Johan van Oeckell, Oirschot  Inv. 120, Folio 1N.N. Tempelaer Rentmeester Inventaris van Schuldboeken, charters, papieren etc. bevindende in het sterfhuis van wijlen Henrick Meijs.31-01-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 Memorie van rentmeester TEMPELAER die men heeft gelast een overzicht te maken van renten en pachthoeven van vóór 1648.08-02-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 Onderzoeksrapport van een memorie van Arnoldt TEMPELAER advocaat aan het Hof van Holland verklarende dat hij een partij verduisterde goederen zal aanbrengen, maar daarvoor wel de nodige kosten heeft moeten aanwenden. Hierover ontstaat discussie of een zoon de rol van zijn vader kan overnemen en kan declareren.18-02-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178, folio 91, 18 februari 1664 Rekest van verschillende particuliere ingezetenen van STEENSEL betreffende hun geestelijke renten of pachten aan of de KERK of de PASTORIE van Steensel en een actie vanb rentmeester TEMPELAER. 26-02-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178, folio 108 Regeerders en ingezetenen van EERSEL DUIZEL en STEENSEL over geestelijke pachten en renten die rentmeester TEMPELAER van hen gevorderd zou hebben, waarvan zij menen dat ze die niet schuldig zijn en dat die per abuis tweemaal op het quohier of register staan ingeschreven. Hierover ontstaat discussie.26 februari 166428-02-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 110 28 februari 1664 Regeerders van REUSEL in conflict met rentmeester TEMPELAER over betaling van een som van 13-12-0 die ze niet schuldig zijn en nooit hebben hoeven betalen. Ze verzoeken hiervan ontslagen te mogen worden06-03-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178  Bericht van rentmeester TEMPELAER op het rekest van Aldegonda VAN GRUIJTHUIJSEN weduwe van wijlen Antony VAN HOVEN en mr. Hendrick GILLIS apotheker te Eindhoven. In het bericht staat dat men kanunnik Simon VAN DEN BROECK zal houden aan het overleveren van de doos met papieren, die bewaard zal worden naast andere stukken van het kapittel.maart
  • 12New Jersey begint als privékolonie van de Britten Carteret en Berkeley. Zij hebben het gebied gekregen van de hertog van York, de latere koning Jacobus II. Het vormt een gedeelte van een stuk land dat James heeft gekregen van zijn broer, koning Karel II.
  • 14 – Het graafschap Tengen wordt verheven tot vorstelijk graafschap.
  • 18-03-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178, folio 132 verso, 18 maart 1664 Gedeputeerden van de Raad hebben gesproken met advocaar Arnold TEMPELAER en daarop is besloten te schrijven aan Erasmus VAN GREVENBROECK Heer van MIERLO dat hij aan de Raad moet leveren binnen 4 weken de titels en bescheiden , op basis waarvan zijn voorouders van Grevenbroeck het slot, de molen, landerijen en beemden, bossen, 2 hoeven en de molen watermolen van COLL hebben bezeten door de Hertog van Brabant aan de van Grevenbroecks te leen gegeven [zie ook: folio 185 verso, 186 verso, 207 verso].30-04-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178, folio 211,30 april 1664 Memorie van Guillaume VAN CAMPEN verklarende dat door Bastiaen VAN DER BENT bode van rentmeester TEMPELAER een rentebrief is overhandigd van ca. 24 gulden schuldig aan het H. KRUIS-altaar in de kerk van OIRSCHOT.mei
  • 1 – De Engelse admiraal Robert Holmes verovert het fort Elmina op de WIC.
  • mei – Nederlandse troepen onder de Friese stadhouder vallen Münsterland binnen en nemen de Dijlerschans in.
  • 27-05-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178 folio 279 verso 27 mei 1664 Rekest van Jan, Joost en Adriaen HOEFNAGELS zonen van Goort Wouters HOEFNAGELS te SOMEREN i.v.m. onkosten van een timmarage van het huis van zijn vader met medeweten van rentmeester TEMPELAER [zie ook: folio 583 verso].12-06-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178,folio 329, 12 juni 1664 Onderzoeksrapport van de missive van rentmeester TEMPELAER van 21 mei waarin deze adviseert, nu de gewezen kanunnik van het KAPITTEL van OIRSCHOT te weten Hendrick VAN WINTELROIJ is overleden, dat de toerbeurt voor de collatie nu bij de staat ligt; ook is overleden de gewezen kanunnik van het KAPITTEL van EINDHOVEN te weten Anthonius COOLEN. Hij wil een lijst met naam en toenaam van de kanunniken die nog in leven zijn en waar die wonen. Hierna volgt een resolutie van de SG over deze kwestie nl. het recht van collatie betreffende de kapittels van Oirschot, Eindhoven en Hilvarenbeek.30-07-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178, folio 432, 30 juli 1664 Bericht dat in naam van de Ed: Mo: betaald zal worden een derde part van de verpondingen van de KAPITTELTIENDEN van Oirschot gelegen te VESSEM en WINTELRE nadat de deken en de kanunniken hun rekening hebben gesloten met rentmeester TEMPELAER over genoemde tienden.augustus
  • 1Slag bij Szentgotthárd: de Duitse coalitie onder aanvoering van Montecucculi verslaat de Osmaanse legers.
  • 11 – De VOC weet een nieuw verdrag met Ayutthaya af te dwingen.
  • september
  • 24Peter Stuyvesant capituleert en draagt Nieuw-Amsterdam over aan de Engelsen.
  • 08-10-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178, folio 514, 8 october 1664 Verzoek van Casparus DUIJTS predikant te HOOGELOON en VESSEM over de betaling door rentmeester TEMPELAER van de pomp, put en gootsteen à 90 gulden en 7 stuivers in plaats van 60 gulden voor zijn pastorie.
    03-11-1664 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672  inventarisnummers 190-216 toegangsnummer 178, folio 547 verso 3 november 1664 Onderzoeksrapport n.a.v. een missive van rentmeester TEMPELAER i.v.m. de nodige reparaties aan KERKEN in KEMPENLAND en een schrijven voor de verantwoordelijken voor die reparaties  nl. resp. de abt van Sint Jacob te Luik en de abt van Tongerloo. 06-11-1664 Notaris Johan van Oeckell, Oirschot Inv. 120, Folio 99. N.N. Tempelaer. Jan Janssen Scheijntgens de oude verklaart t.i.v. Meriken, weduwe van Henrick Janssen van den Donck, dat zij uit een thiende in Best 8 lopen rogge of koren per jaar aan de kerk moet leveren.zonder datum
  • De Engelsen beginnen weer schepen van de Republiek lastig te vallen. Er heerst een erg anti-Hollandse sfeer in Engeland.
  • Von Galen eist Borculo-Lichtevoorde op en met Engelse financiële steun verklaart hij de oorlog en valt Overijssel en Gelderland aan. Hij dwingt de Nederlanders zich tot de IJssel terug te trekken.
  • Frankrijk stuurt een vloot naar Cayenne, dat al enige jaren in handen van de WIC is en herovert het gebied. De Witt gaat er niet op in omdat de Republiek al genoeg problemen heeft.
  • De WIC herovert Frans-Guyana op de Fransen.
  • Bernhard von Galen, bisschop van Münster, verdrijft de Nederlanders uit de Dijlerschans, een fort dat zij voor de graaf van Oost-Friesland bezet hielden.
  • De Amsterdammers Pieck, Pomp en Van der Veere verkrijgen patent op een brandspuit.
  • 1665februari
  • 15 – Première van het blijspel Don Juan van Molière.
  • maart
  • maart – de Tweede Engelse Oorlog breekt uit. De meeste Europese machten sympathiseren met de Republiek (behalve Munster en Portugal) maar houden zich erbuiten.
  • mei
  • mei – De Amsterdamse schouwburg wordt na een grondige modernisering heropend met de première van het spel “D’ondanckbare Fulvius en getrouwe Octavia” van Catharina Questiers.
  • juni
  • 13 – De Nederlandse vloot wordt in de slag bij Lowestoft zwaar verslagen door de Engelsen onder leiding van de hertog van York.
  • juli 22-07-1665 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummer 207 dienstjaar 1665 folio 681 verso, 22 juli 1665. Regeerders en predikant van ZEELST zullen voortaan continueren in de ontvangst van de kleine kerkrenten ter somme van 2-17-0 bestemd ad fabricam en dat rentmeester TEMPELAER de gilden van dien met rust moet laten en zich niet moet aanmatigen dat hij de ontvangst mag innen.
  • 15Cees Evertsen wordt benoemd tot luitenant-admiraal en bevelhebber van de Zeeuwse vloot in plaats van zijn broer Johan Evertsen, die in de publieke opinie de schuld krijgt voor de nederlaag tegen de Engelsen.
  • augustus 01-08-1665 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummer 207 dienstjaar 1665 folio 731, 1 augustus 1665 Rekest van Willem Hendrick Hendricks GILENUS en Gerard VAN HOOGERLINDEN kassiers van de kas van de schoolmeestersweduwen onder het kwartier van Oisterwijk [ik denk dat dit Kempenland moet zijn of anders renmeester Bocholt] met verzoek rentmeester TEMPELAER zich punctueel houdt aan het appointement van 3 oktober 1664 en ook de onwillige schoolmeesters gelast zich aan de observantie van de regels te houden en het reglement van 22 november 1659 na te komen25-08-1665 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot De notaris resideert in Oerle. Inv. 128, Folio 48 Abraham Tempelaer Rentmeester Geestelijke goederen De Raad van State der Verenigde Nederlanden te ‘s Gravenhage heeft Johannes van Vlodrop benoemd tot schoolmeester en koster te Wintelre in de plaats van Tobias Verbraken per 24-8-1665 tegen een salaris van 200 ponden van XL grooten per pond per jaar.07-10-1665 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot De notaris resideert in Oerle.Inv. 79-81, Folio 151 Abraham Tempelaer De notaris verklaart in Den Bosch te zijn geweest om de rekeningen van van Doesborch te overleggen. Daar bleek bij nader inzien drie rekeningen te ontbreken, waarop de vergadering is verdaagd tot 5 oktober aanstaande.03-10-1665 Notaris Henrick Leermakers (sr.), Oirschot  Inv. 79-81, Folio 172 Procuratie N.N. Tempelaer Otto H. van Doesborch machtigt zijn vrouw Suzanne Bruijnis om te compareren voor de heren Schuijl van Walhoven c.s. om daar met de erfgenamen wijlen deken van der Sterren de rekeningen betreffende het beneficie van Barbara sec. fundatie te liquideren.19-10-1665 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummer 207 dienstjaar 1665 folio 1193, 19 october 1665 Missive van rentmeester TEMPELAER op het rekest van Jan HESSELMANS uit BERGEIJK pachter van de tienden, die om remissie heeft verzocht. 26-10-1665 Notaris Henrick Leermakers (sr.), Oirschot  Inv. 79-81, Folio 155 N.N. Tempelaer De notaris protesteert namens Otto van Doesborch tegenover van Nahuijs en van Kerckoerle inzake het te laat liquideren van het Beneficie Secundum fundations; Otto van Doesborch had tijdig de rekeningen aan de gecommitteerden laten zien.17-12-1665 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672 inventarisnummer 207 dienstjaar 1665 folio 1618 verso, 17 december 1665 Rekest van Adriaen VAN ACHTER rector van het beneficie van Brigitta en Willibrordus te OIRSCHOT met klachten over Otto VAN DOESBURGH. Rentmeester TEMPELAER wordt geauthoriseerd schaarhout behorende aan dit beneficie publiek te verkopen, waarvan een derde part toebehoort aan het land.
  • 11Michiel de Ruyter krijgt het opperbevel over de gezamenlijke vloot van de Republiek.
  • 12 – De Slag in de Baai van Bergen wordt gevoerd nadat een Engels flottille een Hollandse handelsvloot heeft overvallen. Met steun van de Noren (tegen de wil van hun Deense koning) kunnen de Hollanders de Engelsen verdrijven.
  • december
  • 10 – Het Nederlandse Korps Mariniers wordt opgericht door de nieuwe opperbevelhebber ter zee Michiel de Ruyter en raadspensionaris Johan de Witt.
  • zonder datum
  • Robert Hooke suggereert een golftheorie van het licht.
  • De onenigheid over Oranje leidt tot incidenten. De matrozen van de Gouda dwingen hun kapitein voor aanvang van de slag het rood-wit-blauw door de prinsenkleuren te vervangen. Maar in het algemeen is er steun voor de gebroeders Cornelis- en Johan de Witt, zelfs in de pro-Oranje bolwerken zoals Friesland en Zeeland.
  • De Engelsen nemen Sint Eustatius, Saba, Essequibo en Pomeroon in, maar Curaçao houdt stand.
  • Pestepidemie in Londen.
  • Bernhard von Galen, bisschop van Munster, belegert Groningen.
  • 1666januari
  • Doordat water en moerassen dichtgevroren zijn, kunnen 1500 ruiters van de Munsterse bisschop Bernhard von Galen het Twentse dorp Friezenveen binnenvallen. Ze plunderen en brandschatten huizen en kerk, en nemen de burgers die ze niet hebben gedood gevangen.
22-01-1666

…………………

RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216, Rapport van de heer VAN LOCHTEREN op de rescriptie van Casparus DUIJTS predikant te VESSEM in het kwartier Kempenland i.v.m. het herstel van de geleden schade op 4 november 1665 door enige soldaten die gezegd hebben dienst te doen voor de Bisschop van Munster. De regenten van Vessem wordt opgedragen aanwezig te zijn om samen met rentmeester TEMPELAER die te taxeren en hem vervolgens om te slaan over de ingezetenen
24-02-1666  RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216,    Missive van rentmeester Abraham TEMPELAER als advies op het rekest van Adriaen SPOORDONCK pachter van een pachthoeve onder BLADEL inzake een declaratie van 368-13-0.
29-03-1666  RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216, Missive van rentmeester TEMPELAER als advies op het rekest van Adriaen SCHUTS en Aert SNOECK schepenen der vrijheid van OERLE betreffende een stuk van haar gemeynt genaamd ‘de Meijr’. Er mag geen verkoop plaats vinden.
folio 710 De uitvinding van Anthony TEMPELAER betreft penningen die bij de respectieve kwartieren van de meierij voorheen zijn betaald en gefourneerd ten behoeve van de fortificaties van de stad ’s-Hertogenbosch. Men verzoekt de heren die op de verpachting in de meierij komen zich hierover nader te informeren en er over te rapporteren.
  • juni
  • De Vierdaagse Zeeslag, een nipte zege voor de Nederlanders.
  • Hendrik van Nassau Ouwerkerk volgt Frederik van Reede op als stalmeester bij het Huis van Oranje.
  • 21-07-1666
RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216 foli0 884Rekest van Abraham TEMPELAER rentmeester van de geestelijke goederen in het kwartier Kempenland die verzoekt dat de Raad de administratie van het KAPITTEL van OIRSCHOT weer als voorheen toevoegt aan de administratie binnen het kwartier Kempenland zoals dat ook met het KAPITTEL van SINT OEDENRODE is gebeurd. Hem wordt opgedragen de SG te laten hoe groot het derde deel van het inkomen is en hoe het afzonderlijk geadministreerd zou kunnen worden.
  • 26-07-1666RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216folio 903 verso Missive van rentmeester TEMPELAER met een kopie van een sauvegarde verleend door markies castel RODRIGO op 12 november op vertoog en verzoek van de Staten van land en hertogdom van Brabant betreffende de dorpen BLADEL en REUSEL verklarende dat de Koning van Spanje deze dorpen en haar inwoners nog steeds als zijn onderzaten beschouwt. Hoogschout BERGAIGNE en rentmeester PIECK worden gelast deze zaak nauwkeurig te onderzoeken en te bezien of de staat hiervan geen nadeel ondervindt. augustus
  • 4 en 5Tweedaagse Zeeslag (op de Noordzee)
  • 13Cornelis Tromp wordt ontslagen vanwege insubordinatie. Hij is een uitstekende admiraal, maar steekt zijn Oranje-gezindheid niet onder stoelen of banken.
  • 19Admiraal Holmes dringt door tussen de eilanden van Noord-Holland en verbrandt 150 schepen op de rede van Terschelling. Zie Holmes’s Bonfire
  • Op 24 augustus 1966 passeren van het testament van Abraham en Caeterina de WITH
  • 17-08-1666RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216folio 972 Missive van rentmeester TEMPELAER en secretaris VERSTER als advies dienende op het rekest van de regeerders en ingezetenen van VESSEM inzake de plundering bij dominee AELSTIUS waarvan de schade door de ingezetenen vergoed zal moeten worden.27-08-1666
RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216folio 1009 verso Rekest van de officieren, schepenen en borgemeesters van DRUNEN betreffende de jaarlijkse schouw over de straten, wegen, stegen en waterlopen. Besloten wordt dat predikant dominee PIJPARDUS predikant te Drunen en Nieuwcuijk de genoemde schouw ten laste van de pastoriewoning staande voortaan zal waarnemen en uitvoeren en dat de onkosten van dien door rentmeester TEMPELAER gerestitueerd zullen worden.
RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216folio 1092 Missive van rentmeester TEMPELAER op het rekest van Heylwich VAN DER STERRE cum suis erfgenamen van wijlen Guilhelmus VAN DER STERRE in zijn leven beneficiaat te OIRSCHOT.
  • oktober
  • 2 – De Engelse Koning Karel II verleent het Privilegie der Visscherie aan de stad Brugge. Als dank voor de gastvrijheid tijdens zijn verblijf daar (1656-1659) verleent hij de stad het recht om ten eeuwigen dage met 50 boten in de Britse kustwateren te vissen.
13-10-1666 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216folio 1135 Onderzoeksrapport van het rekest van Bernardus WATERBEECQ predikant te EERSEL en DUIZEL om restitutie van geleden schade. Kwartierschout Mathijs SWEER[T]S en rentmeester Abraham TEMPELAER wordt opgedragen dit te regelen.
29-10-1666 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216folio 1195 Advies van rentmeester TEMPELAER op het rekest van Christiaen VAN EIJCK, Cornelis VAN EIJCK Heer van Gagelbosch en Hendrick Charles DE BOUSSELE. Men vindt dat zij als tiendheffers dienen bij te dragen in de reparatie van de KERK van BLAARTHEM
23-11-1666 RRS Resoluties Raad van State over 1648-1672, inventarisnummers 190-216folio 1249 verso Missive van rentmeester TEMPELAER n.a.v. het rekest van Nicolaes VAN VLODORPH rector in de vrijheid OIRSCHOT die verzocht heeft een nieuwe kamer en kelder te mogen hebben in zijn huis. De aanvraag wordt overhandigd aan de heren die op de verpachting in de meierij komen.
  • december
  • 22 – In de koninklijke bibliotheek van Frankrijk komt op uitnodiging van minister Colbert een groep geleerden bijeen voor de oprichting van de Académie des sciences.
  • zonder datum
  • Zo’n 500 Engelse schepen – meest koopvaardij – worden in beslag genomen, onder andere in de Caraïben en bij West-Afrika.
  • Isaac Newton ontdekt de Wet van de Zwaartekracht.
  • In Rusland beginnen concilies die zullen leiden tot het schisma in de Russisch-orthodoxe kerk.
  • 1667
  • Tijdens de oorlog tussen de Nederlanden en Engeland wordt het zuidoosten van Engeland geblokkeerd.
  • mei
  • 8 – Begin van de Devolutieoorlog tussen Frankrijk en Spanje, uitgevochten op het grondgebied van de Spaanse Nederlanden. In de loop van dit jaar zullen Valencijn, Armentiers, Binche, Charleroi, Sint-Winoksbergen, Aat, Doornik, Dowaai, Kortrijk, Kamerijk, Oudenaarde, Aalst en Rijsel worden ingenomen door Frankrijk.
  • Bij Dendermonde is Lodewijk XIV gedwongen zich wegens overstromingen terug te trekken. Ook het beleg van Gent dient voortijdig opgebroken te worden.
  • juni
  • 12Jean Baptiste Denis en Paul Emmeretz voeren de eerste bloedtransfusie bij een mens uit. Hij gebruikt bloed van een lam.
  • 16 – De Staten-Generaal van de Nederlanden verlenen octrooi aan Christiaan Huygens voor het door hem uitgevonden slingeruurwerk.
  • 17 – Een Nederlandse vloot onder Michiel de Ruyter zeilt de Medway op, verbrandt vijf oorlogsschepen en sleept het vlaggenschip van de Engelsen weg.
  • 20 – Kardinaal Giulio Rospigliosi wordt verkozen tot paus en neemt de naam Clemens IX aan.
  • juli 28-07-1667 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot De notaris resideert in Oerle  Inv. 129, Folio 48 Procuratie Reijnier Tempelaer Advocaat Den Bosch Baltasaar van Gijsbergen machtigt Reijnier Tempelaer, advocaat, om in zijn plaats te ageren bij N. Vos van Havesaet vanwege geleverde wijnen.
  • 31 – De Vrede van Breda wordt gesloten. Het moet een einde maken aan de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog. Afgesproken wordt dat het Nederlandse Nieuw-Amsterdam officieel aan de Engelsen wordt overgedragen. De Republiek behoudt het kort voor de Vrede veroverde Suriname. De Bovenwindse Eilanden blijven ook bij de Republiek, evenals het Molukse eiland Run en een aantal forten aan de Afrikaanse westkust. Deze forten zijn nodig voor de slavenhandel. Ook worden de Engelse Scheepvaartwetten versoepeld. Verder wordt aan de Fransen het Noord-Amerikaanse Acadië teruggegeven.
  • augustus
  • 5 – Engeland tekent de Vrede van Breda. Engeland behoudt New York, maar geeft Sint Eustatius en Saba terug. Het geeft Suriname over en Cormantijn, een basis in West-Afrika. Het versoepelt de Akte van Navigatie en geeft zijn claim op Pola Run in de Banda eilanden op. Dit is een grote overwinning voor de Republiek en vooral voor raadspensionaris Johan de Witt.
  • september
  • 26 – Een Zeeuwse expeditie met zeven schepen onder bevel van Abraham Crijnssen verovert het Engelse fort Paramaribo in het suikerrijke Suriname.
  • november
  • 18 – In het Verdrag van Bongaja erkent de sultan van Tidore het handelsmonopolie van de Verenigde Oostindische Compagnie.
  • Het schisma (“raskol“) in de Russisch-orthodoxe kerk is een feit. De zg. oudgelovigen scheiden zich, uit protest tegen de aangenomen kerkhervormingen, af van de hiërarchie van de Russische kerk.
  • Het Eeuwig Edict wordt aangenomen in de Raad van Leiden. Daarin wordt het stadhouderschap voor altijd afgeschaft, en wordt gesteld dat de soevereiniteit niet bij de Unie, de prins of zelfs maar bij de Staten van het gewest ligt, maar bij de individuele steden.
  • Het Verdrag van Andrusovo tussen Rusland en Polen wordt getekend.
  • Simon Stevin komt met het eerste plan waarin wordt geopperd om de Zuiderzee en Waddenzee af te sluiten.
  • De Franse minister Colbert voert een nieuw procesrecht in met de “ordonnance civile”.
  • 1668januari
  • 23Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, Zweden en Engeland gaan de Triple Alliantie aan die tot doel heeft een einde te maken aan het conflict tussen het danig verzwakte Spanje en de sterke zonnekoning in de Zuidelijke Nederlanden. De ondertekening van het verdrag vindt plaats in Den Haag.
  • mei
  • 2 – Ondertekening van de Vrede van Aken waarmee een eind komt aan de Devolutieoorlog. Spanje moet de onafhankelijkheid van Portugal erkennen en incasseert in de Zuidelijke Nederlanden een zwaar territoriaal verlies. 12 steden met “omliggend land”, voornamelijk gelegen in Vlaanderen en Henegouwen gaan over in Franse handen. Frankrijk moet wel de Franche-Comté afstaan.
  • juli
  • 17Willem Godschalk van Focquenbroch vertrekt met het schip De Gideon van Texel naar Elmina om daar onderdirecteur te worden.
  • september
  • 7 – Ondertekening van het contract waarbij Dordrecht de stapelmarkt wordt van Schotse wol in plaats van het Oranjegezinde Veere. Dit succes van de gebroeders Johan en Cornelis de Wit zal van korte duur blijken.
  • oktober
  • 12 – De stad Rotterdam koopt de heerlijkheid Kralingen voor 88.000 Carolusguldens.
  • 1669
  • 6 september – Na bijna een kwart eeuw strijd waarin de republiek Venetië vrijwel geheel alleen stond, geeft deze het eiland Kreta over aan de Turken.
  • 26 november – Een aantal Amsterdamse schrijvers richt het genootschap Nil Volentibus Arduum op, waarin ze door kritieken beogen de toneelpraktijk in Frans-classicistische richting bij te stellen.
  • 30 november – In Gent wordt de Ierse priester Olivier Plunkett tot bisschop gewijd.
  • zonder datum
  • Hennig Brand ontdekt fosfor.
  • Amsterdam begint met de aanleg van straatverlichting.
  • 1670Caeterina de WITHVan Caeterina de With weten we dat ze een dochter is van Aert Jan de With overleden op 27 januari 1670 in ‘s-Hertogenbosch  en begraven is in de Kathedrale Sint Janskerk van ‘s-Hertogenbosch. De trouwdatum van Abraham en Caeterina is niet bekend. De geboortedatums van de zeven kinderen ontbreken. Hoe oud Caeterina zal zijn geworden is niet te achterhalen.  Abraham Tempelaers trouwde, waarschijnlijk in hetzelfde jaar, met Maria Cornelis van Aeken, weduwe van de predikant van Oostelbeers, Jan Coronpinus.
  • 2 mei – In Londen wordt de Hudson’s Bay Company opgericht, die de soevereiniteit krijgt over een groot deel van het tegenwoordige Canada.
  • 31 december – In Dover wordt het Geheim Verdrag van Dover gesloten tussen Karel II van Engeland en Lodewijk XIV van Frankrijk. Ze beloven elkaar steun bij een aanval op de Zuidelijke Nederlanden en de Verenigde Republiek.
  • Spinoza geeft zijn Tractatus Theologico-Politicus uit, waarin hij veel contradicties in de Bijbel blootlegt en argumenteert dat de religie en de filosofie strikt gescheiden moeten zijn. Hij stelt dat democratie van alle regeringsvormen degene is die het meest natuurlijk is en het meest in samenklank met de individuele vrijheid.
  • In Amsterdam wordt de Magere brug over de Amstel gebouwd, tegenwoordig het bekendste bruggetje van de stad.
  • Marcello Malpighi ontdekt met behulp van een microscoop de bloedcellen.
  • 1671januari
  • 21Panama-Stad wordt volledig in de as gelegd door de Engelse piraat Henry Morgan en zijn mannen.
  • maart
  • 11 – Oprichting van de Deense West-Indische en Guineese Compagnie.
  • 8-07-1671 Notaris Nicolaus van Vlodroph, Oirschot De notaris resideert in Oerle Inv. 132, Folio 56 Abraham Tempelaer Adriaen Jan Marseles en zijn zusters verklaren schuldig te zijn aan Maria Cornelis van Aecken een som van 100 gulden.exacte datum onbekend
  • Gottfried Wilhelm Leibniz bouwt een mechanische rekenmachine die kan vermenigvuldigen en delen.
  • Robert Boyle ontdekt een brandbaar gas. Later blijkt dit waterstof te zijn.
  • Einde van de Londense Pest in Nederland. Circa 20.000 mensen zijn omgekomen tijdens deze epidemie.
  • De straatweg tussen Hoorn en Enkhuizen is klaar, de eerste verharde weg in het gewest Holland.
  • 1672maart
  • 12 – Engeland verklaart de Republiek de oorlog. De Engelse vloot valt een Hollandse retourvloot aan, afkomstig uit de Levant.
  • april
  • 8 – Ook Frankrijk verklaart de Nederlanden de oorlog.
  • mei
  • 17Turenne en Condé verzamelen hun troepen in de Franse Ardennen en trekken richting de Maas. Het Franse leger van 100.000 man ligt voor Wezet. De aanvoerders zijn het oneens of Maastricht aangevallen moet worden. Turenne is tegen en laat 10.000 man achter als rugdekking.
  • 28 – Condé is gevorderd tot Kaiserswerth. Von Galen, die zich blijkbaar goed heeft voorbereid, sluit zich op het laatste moment aan.
  • juni
  • 1 -De Tweede Münsterse Oorlog begint: de troepen van Bernhard von Galen en Maximiliaan Hendrik van Beieren, ruim 30.000 man, bezetten Lingen en vallen bij Overdinkel Twente binnen. Ze veroveren Enschede, en starten het Beleg van Groenlo; Grol valt op 10 juni.
  • 12 – Het Franse leger staat voor Lobith, klaar om de Rijn over te steken. Condé raakt gewond tijdens de oversteek. Turenne neemt het commando over en splitst het leger in tweeën. Zowel Arnhem als Nijmegen worden belegerd.
  • 12 – Lodewijk XIV trekt naar Doesburg, zijn broer Philippe naar Zutphen.
  • 12 – Het Beleg van Bredevoort. Munsterse troepen bestoken de stad met bommen en granaten.
  • 1822 – Von Galen verovert de heerlijkheid Bredevoort, en trekt door naar Lochem, Hattem, Elburg, Harderwijk, Deventer en Zwolle.
  • 19Naarden valt voor de Fransen.
  • 23Kampen, Hasselt, Rouveen, De Lichtmis, Zwartsluis en Staphorst geven zich over.
  • 24 – In Friesland en Groningen begint men met het onder water zetten van landerijen.
  • 25 – Bij het Beleg van Zutphen wordt de stad ingenomen.
  • 26 – De vesting Steenwijk, Blokzijl en de schans bij Kuinre gaan verloren.
  • 28Arnhem ingenomen.
  • 30 – De Fransen liggen voor Gorkum.
  • juli
  • 4 – De Staten van Holland benoemen Willem III van Oranje tot stadhouder van het gewest. De prins wordt op 16 juli stadhouder van Zeeland.
  • 5 – De capitulerende steden van Overijssel verklaren, bijeengeroepen in de Ommerschans, als rijkssteden de soevereiniteit van het Heilige Roomse Rijk te erkennen en de Overijsselse Staten onderwerpen zich aan Münster, onder verklaring de band met de Unie der Verenigde Nederlanden te ontbinden.
  • 8 – De Staten-Generaal benoemen de prins Willem III tot kapitein-generaal van de landlegers en admiraal-generaal van de vloot.
  • 11 – De stad Coevorden valt, na een beleg van minstens een week en dat veel langer heeft geduurd dan hen lief was. Een aanval op Bourtange mislukt.
  • 16 – Bij een delingsverdrag worden Saksen-Eisenach en Saksen-Jena afgescheiden van Saksen-Weimar.
  • 18 – Bernhard van Galen, bisschop van Münster, bestookt de stad Groningen met bommen en granaten.
  • 19Albertine Agnes van Nassau laat krachtig optreden als de Friese waterlinie langs de noordzijde van het riviertje de Linde te zwak blijkt.
  • 23Hans Willem van Aylva trekt zijn troepen samen bij Frieschepalen en Stroobos.
  • augustus
  • 1 – Op 1 augustus blijkt dat de sluisdeuren bij Makkum bij eb niet zijn dichtgehouden en de inundatie dreigt te mislukken.
  • 5 – Von Galen bezet de Dijlerschans, tussen Weener en Bellingwolde, gedurende een tiental jaren een heet hangijzer en aanleiding tot conflicten.
  • 18 – De Münstersen vallen in de nacht van 18 op 19 augustus Heerenveen tot driemaal toe aan, maar ze worden steeds gestopt. Daardoor kunnen ze Friesland niet verder binnendringen.
  • 20 – Raadspensionaris van Holland Johan de Witt, de belangrijkste staatsman van dat moment, wordt samen met zijn broer Cornelis de Witt, lid van de Staten-Generaal, gelyncht door een woedende menigte. Dit gebeurt in Den Haag, in en bij de Gevangenpoort, waar Cornelis zojuist gevangen is gezet wegens een vermeende beraming van een moordaanslag op Willem III. Die werd met steun van de Oranjepartij tot stadhouder benoemd. In meerdere Hollandse steden wordt de wet verzet en regenten ontslagen.
  • Maarschalk de Luxembourg laat tot genoegen van zijn manschappen kastelen langs de Vecht en de Rijn plunderen.
  • 28 – Na een beleg van amper een maand geeft de bisschop van Münster zijn troepen opdracht de belegering van Groningen op te heffen en zijn opmars in Noord-Nederland wordt gestuit.
  • september
  • 2Blokzijl wordt bijgestaan door Friese troepen en een Hollandse vloot; de bisschop trekt zich terug.
  • 7Winschoten wordt opgegeven.
  • De Keulse en Munsterse bisschoppen hebben 30.000 man ingezet, maar halen hun troepen terug als Frederik Willem I van Brandenburg en Raimondo Montecuccoli zich in september bij Halberstadt verzamelen en de mogelijkheid bestaat dat zij in de rug worden aangevallen.
  • 11 – Franse militairen blazen het Kasteel Brakel op. Ook het Slot van Well raakt zwaar beschadigd door Franse troepen.
  • Frans Hendrik van Montmorency-Bouteville neemt het commando van Condé over.
  • In september trekt Luxembourg naar Lexmond, Capelle en Benschop; drie dagen later naar Hilversum, Loosdrecht en Eemnes.
  • oktober
  • 12 – Luxembourg laat zich weglokken voor Naarden en verslaat prins Willem III bij een aanval op het door de Fransen bezette Woerden.
  • Luxembourg moet 15.000 man afstaan aan Turenne, die zich opstelt tussen Wesel en Koblenz, langs de Rijn.
  • 27Oudeschans capituleert voor de bisschop.
  • december
  • Het Staatse leger onder bevel van de stadhouder bedreigt Charleroi; deze operatie mislukt.
  • 22 – Het beleg van Charleroi is opgeheven.
  • 23 – Ontdekking van de Saturnusmaan Rhea door Giovanni Cassini.
  • 28 – Tocht van Luxembourg over de bevroren Hollandse Waterlinie bij Zegveld. Nadat hij Zwammerdam en Bodegraven had laten uitmoorden, keerde hij terug naar Woerden.
  • 30 – Coevorden wordt heroverd.
  • zonder datum
  • Maarschalk de Luxembourg had eind 1672 schoon genoeg van zijn verblijf in de ondergelopen polders. Condé, lijdend aan podagra, nam tegen zijn zin het bevel weer over. François-Michel le Tellier, markies van Louvois, gaf hem de opdracht wreed en onbarmhartig te zijn en zo veel mogelijk in brand te steken.
  • Jan van der Heyden en zijn broer Nicolaas verbeteren de brandspuit door er een ‘zuigpomp’ en lederen brandslangen aan toe te voegen.
  • De scheikundige Antoine Lavoisier formuleert de Wet van behoud van massa
  • 167302-02-1673 RRS Resoluties Raad van State 1672-1702 toegangsnummer 178, inventarisnummer 217 dienstjaar 1673 folio 32 verso – donderdag 2 februari 1673 Missive van ontvanger Tempelaer n.a.v. een rekest van Adriaen Spoorman pachter van de tienden van het dorp Reusel met een verzoek om slechts 1/3 part te betalen van de pacht der voornoemde tienden. Men vindt dat niet op dit verzoek moet worden ingegaan.27-02-1673 RRS Resoluties Raad van State 1672-1702 toegangsnummer 178, inventarisnummer 217 dienstjaar 1673folio 61 verso – maandag 27 februari 1673 Rekest van Reijnier van Driel pachter van de tienden in het dorp Someren die om remissie heeft verzocht. Men zal het rekest overhandigen aan rentmeester Tempelaer. 06-03-1673 RRS Resoluties Raad van State 1672-1702 toegangsnummer 178, inventarisnummer 217 dienstjaar 1673 folio 71 – maandag 6 maart 1673 Missive van rentmeester Tempelaer n.a.v. een rekest van Jan Jaspers die om remissie heeft verzocht. Men gaat niet op dit verzoek in13-03-1673 RRS Resoluties Raad van State 1672-1702 toegangsnummer 178, inventarisnummer 217 dienstjaar 1673, folio 83 – maandag 13 maart 1673 Missive van rentmeester Tempelaer op een rekest van Sijmon van Hoeck, Aert Jan Decker, en verdere pachters van de ’s landhoeve gekomen van de abdij van Postel en ook het rekest van Reijnier van Driel pachter van de tienden te Someren die om remissie hebben verzocht. maart
  • 22 – Het Engelse Lagerhuis neemt de Test Act aan: hoge functies in leger en staat worden voorbehouden aan Anglicaanse protestanten.
  • 15-05-1673 RRS Resoluties Raad van State 1672-1702 toegangsnummer 178, inventarisnummer 217 dienstjaar 1673, folio 174 verso – maandag 15 mei 1673 Missive van rentmeester Tempelaer n.a.v. een rekest van de hoevenaars van de Postelse hoeven gelegen te Casteren. april
  • De Franse bezetter blaast de landpoorten van Harderwijk op. In de stadsmuren worden grote gaten gebroken en de aarden vestingwerken worden deels afgegraven.
  • juni 25-07-1673 RRS Resoluties Raad van State 1672-1702 toegangsnummer 178, inventarisnummer 217 dienstjaar 1673, folio 262 verso –  dinsdag 25 juli 1673 Missive van Tempelaer rentmeester over het kwartier Kempenland met een bijlage nl. een lijst van aangeschreven dorpen in dat kwartier.
  • Tussen 13 en 26 – Het Beleg van Maastricht vindt plaats. Maastricht wordt belegerd en gebombardeerd door het Frankrijk van de Zonnekoning Lodewijk XIV. Capitulatie op 1 juli.
  • juli
  • 29 – De Nederlandse kapiteins-ter-zee Jacob Binckes en Cornelis Evertsen de Jongste (Keesje de Duivel) heroveren de Nederlandse kolonie Nieuw-Amsterdam dat in 1664 door Engelsen was veroverd. Zij hernoemden de kolonie Nieuw-Oranje naar Willem III van Oranje-Nassau die de kolonie echter in 1674 aan de Engelsen zou teruggeven.
  • augustus 18-08-1673 RRS Resoluties Raad van State 1672-1702 toegangsnummer 178, inventarisnummer 217 dienstjaar 1673, folio 299 verso – vrijdag 18 augustus 1673 Missive van rentmeester Tempelaer en van rentmeester Donder en van pachter Arnoldus van Dockum.
  • 21Slag bij Kijkduin: admiraal Michiel de Ruyter voorkomt met hulp van Cornelis Tromp de landing van een Engels-Frans leger bij Den Helder.
  • 30 – Plechtige ondertekening in Den Haag van de Quadruple alliantie : bondgenootschap tegen Frankrijk in het kader van de Hollandse Oorlog.
  • september 28-11-1673 RRS Resoluties Raad van State 1672-1702 toegangsnummer 178, inventarisnummer 217 dienstjaar 1673, folio 438 – dinsdag 28 november 1673 Drie missiven van rentmeester Tempelaer n.a.v. een rekest van Dirck op Morsel cum suis gebruikers van de pachthoeven en watermolen van Stipdonk [onder Lierop], Simon van Herck pachter van ’s landshoeve gekomen van de abdij van Postel en Jan Gijsberts van den Ree…..pachter van de tienden te Lierop.
  • 13 – De Hollandse troepen heroveren Naarden op de Fransen.
  • 13 – De Fransen blazen Kasteel Cranendonck op, een Brabants bezit van stadhouder Willem III.
  • november
  • 12 – Troepen van de Republiek veroveren onder leiding van Willem III Bonn, waardoor de Franse aanvoerlijnen naar troepen in de Republiek afgesneden worden.
  • 11-12-1673 RRS Resoluties Raad van State 1672-1702 toegangsnummer 178, inventarisnummer 217 dienstjaar 1673, folio 463 – maandag 11 december 1673 Missive van rentmeester Tempelaer n.a.v. een rekest van Nicolaes à Vlodorp rector van de Latijnse School te Oirschot. Van de suppliant wordt verwacht dat hij jaarlijks 12 gulden huur betaalt en dat hij vervolgens het huis in goede staat en reparatie moet houden buiten het gemene land om.19-12-1673 RRS Resoluties Raad van State 1672-1702 toegangsnummer 178, inventarisnummer 217 dienstjaar 1673, folio 472 – dinsdag 19 december 1673 Missive van rentmeester Tempelaer n.a.v. een rekest van Reijnier van Driel en Jan Pieters en consorten pachters van de tienden te Someren. 1674februari
  • 19 – De Republiek en Engeland sluiten de Tweede Vrede van Westminster. Hiermee komt een eind aan de Derde Engelse Oorlog.
  • 22 – De Republiek en Munster sluiten vrede.
  • 30-03-1674 ARCHIEF: COLLECTIE PROVINCIAAL GENOOTSCHAP TOEGANGSNUMMER: 221 Inventarisnr: 1120, Negatiefnr: 30-J3-16. Akte van verkoop, verleden voor Jacob Syvert van Syburch en Reinder Tempelaer, schepenen van ‘s-Hertogenbosch, door Aart van Geffen als man Anneke, dochter wijlen Jacob de Bruyn, voor zichzelf en als gemachtigde van Cornelis de Bruyn en Hillegonda van Roermont; Igrom van Roermond, zoon wijlen Reinder Igromszn van Roermond en Alegonda, dochter voornoemde Jacob de Bruyn; genoemde Igrom en Herbert Ancems van Herpen, als voogden over 2 minderjarige kinderen Reinder en Alegonda voornoemd, en Peter Laersmans als man Anna van Roermond, dochter van dezelfde, allen erfgenamen meergenoemde Jacob de Bruyn, aan Henrik Matheuszn van Bilsen van huis met middelhuis, tuin, bleekveld, achterhuis, 8 looikuipen en 2 kalkkuipen “De Keizerskroon”, in ‘s-Hertogenbosch aan Vughterdijk tussen beide poorten bij Sint-Corneliskapel tegenover “De Valk” en zich uitstrekkende vanaf genoemde straat tot aan het water, welk huis Jan Joachim Marcelissen, schoonvader meergenoemde Jacob de Bruyn, op 11 juni 1591 gekocht had van Peter Jan Peterszn de Weyer, hebbende Anthonie van Witvelt, stadhouder stad en meierij van Vilvoorde, als man Catharina de Bruyn Jacobsdr, haar part aan voornoemde verkopers verkocht Reinier Tempelaar schepen PLAATS INSTELLING: s-Hertogenbosch Zegelaarmei
  • 11 – De Republiek en Keulen sluiten vrede.
  • juni
  • 6 – In het westen van India laat Marathaleider Shivaji zich tot chhatrapati (hindoeïstisch keizer) kronen, een directe provocatie aan het adres van Mogolkeizer Aurangzeb.
  • juli
  • 10 – De Staten-Generaal benoemen de pensionaris van Den Briel Cornelis de Jonge van Ellemeet tot ontvanger-generaal, een van de hoogste ambten van de Republiek.
  • augustus
  • 1 – Een zeer zware storm raast over de Nederlanden, met als gevolg tal van ingestorte gebouwen en vele slachtoffers; in de stad Utrecht stort het schip van de Domkerk in door een tornado.
  • 10 – Het schip ‘Het vliegende paard’ van commandant Jurriaen Aernoutsz valt het Franse Fort Pentagouet in de Penobscotbaai aan. Het fort geeft zich na twee uren strijd over. Zo begint de verovering van Acadië en de stichting van Nederlands Acadië.
  • 11Slag bij Seneffe (graafschap Henegouwen) tussen Willem III, Verenigde Provinciën met hulptroepen van Spanje en Duitsland, en Lodewijk II van Bourbon-Condé, Frankrijk.
  • september
  • Willem III neemt de vesting in Grave in, maar hij slaagt er niet in verder tegen Frankrijk op te rukken. De Staten-Generaal verklaren het stadhouderschap erfelijk voor de nakomelingen van Willem III.
  • november
  • 27 – De Nederlandse leraar Franciscus van den Enden wordt voor de Bastille opgehangen op beschuldiging van een samenzwering tegen Lodewijk XIV van Frankrijk.
  • 1675januari
  • 16 overleed Abraham Tempelaers op 63 jarige leeftijd, volgens zijn zerk op 22 januari
  • 20Willem III verschijnt voor de Staten van Gelre. Hij bedankt voor de hem aangeboden hertogstitel.
  • februari
  • Op 1 februari werd hij bijgezet in de Sint-Jan
  • 1675 Kapittel van Oirschot, 1261 – 1811 no 69 Verzoekschrift over beslag, dat erfgenamen ex- rentmeester kapittel, Tempelaar, hadden laten leggen op tienden van kapittel, met beschikking, kopie16-01-1675 Notaris Henrick Leermakers (jr.), Oirschot  Inv. 137, Folio 158 N.N. Tempelaer Lubertus van Vollenhoo verklaart de tiendenaren over de twee clampen, gelegen in Wintelre, te ontlasten van een arrest, gedaan door de rentmeester Tempelaer.19-01-1675 Brabandse Leeuw blz 99 ‘s-Hertogenbosch, Hendrik Suntay (?), j.m. van Emmerick, sold, onder Capt. Levingston, ondertr. 12 jan. 1675 Magdalena Stevens, wed. van Jacoba Tempelaers. Beiden won. In de Tolbrughstraat.02-09-1675 folio 369 – maandag 2 september 1675 Missive van Lubbert van Vollenhoo rentmeester van het kapittel van Oirschot contra de erfgenamen van wijlen rentmeester Tempelaer.07-09-1675 Notaris Johan van den Kerckhoff, OirschotInv. 104, Folio 45. Abraham Tempelaer Rentmeester. Peter Dielis Potters en Aert Peters van Nunen verklaren t.i.v. Frans Peter, dat Frans een hoeve had gepacht, waarvan het huis vervallen was en door hem is gerepareerd, waarbij de verpachter, Abraham Tempelaer had verklaard de kosten op zich te nemen.10-09-1675 folio 375 – dinsdag 10 september 1675 De erfgenamen van rentmeester Tempelaer wordt gelast an de generaliteitskamer door te sturen alle documenten aangaande inkomsten en uitgaven over hun rekening van 1670 en ook die over 1669. 12-10-1675 folio 405 verso – zaterdag 12 oktober 1675. Een serie korte berichten nl. het bericht over een noodzakelijke reparatie aan de Latijnse School te ’s-Hertogenbosch die overigens het bedrag van 287 gulden niet mag overschrijden; aan de pachters van de wildbaan over de Meierij Marten Christiaan Sweerts en Cornelis…… wordt gelast zich exact te reguleren naar het verschenen plakkaat over dat onderwerp, het geen betekent dat ze zich moeten onthouden van het doen van calanges, wat immers toekomt aan de raad en rentmeester generaal der domeinen; controleur Blom zal wprden gelast de bestekken m.b.t. de reparatie van de kerk van Haaren in naam van de RvS aan te besteden; Johan van der Meulen cum suis pachters van de impost op de bieren en andere specien in de stad ’s-Hertogenbosch worden geremitteerd met een som van 2500 gulden; het rekest en de bijgevoegde stukken van de kinderen van Symon Ausem te Bladel en de weduwe en kinderen van Isaak Wachtelaar te Hapert onder Kempenland worden overhandigd aan de commissieleden die naar de Meierij komen; aan Jacob Albert Prouningh op Nieuw Herlaer onder Sint Michielsgestel krijgt uitstel van betaling voor 2 maanden van een mud, een malder en vier schepel rogge; voorts wordt toegestaan dat de huur wordt gecontinueerd van het Minderbroedermagazijn provoost en gevangenhuis voor een periode van 6 jaren; de zaak tussen de erfgenamen van rentmeester Tempelaer contra rentmeester Brouwer en Lubbertus Vollenhoo de rentmeester van het kapittel van Oirschot; controleur Blom wordt gelast om de neergestoten geven van het huis aan het klooster in de Tolbrugstraat te laten repareren; de bakkers binnen ’s-Hertogenbosch hebben vergoeding gevraagd van het geleverde brood aan het regiment van de Graaf van Schellaert.17-10-1675 folio 420 – zaterdag 19 oktober 1675 Rapport van de heren van de generaliteitsrekenkamer over de verschillen tussen de erfgenamen van rentmeester Abraham Tempelaer in zijn leven rentmeester der geestelijke goederen in het kwartier Kempenland  contra de rentmeester van het kapittel van Oirschot Lubbertus Vollenhoo.22-10-1675 folio 430 verso – dinsdag 22 oktober 1675 Rekest van Aleijt Dionijs Roijmans weduwe van wijlen Lucas Bogaerts universeel erfgename van wijlen heer Joan Roijmans oud-pastoor te Eersel die een verzoek indient om voldoening van een bedrag van 263-4-0 en nog 73-0-0 en de helft van de pastorale tienden over 1672 en 1673 door wijlen rentmeester Tempelaer ondergeslagen. 24-10-1675 folio 435 – donderdag 24 oktober 1675. Rekest van Jan Peter Nagelmaeckers mulder van de Venbergse molen te Valkenswaard [er staat: Weert] met een verzoek dat Willem Boons gelast mocht worden om uit de restanten van rentmeester Tempelaer aan hem te betalen 563-3-0 die hij heeft voorgeschoten i.v.m. de reparatie van de molen. Dit rekest gaat naar rentmeester Nicolaes Brouwer om zich over dit verzoek verder te laten informeren.30-10-1675 folio 441 – woensdag 30 oktober 1675 Lijst van rekeningen die zijn binnengekomen:
  • 25e van Cornelis Ghans Heer van Nulant van de gemene middelen over ’s-Hertogenbosch anno 1673
  • 10e van Willem de Wildt verpondingen Kempenland over 1673
  • 1e rekening van Daniel van den Brande gemene middelen Maasland oktober 1672 tot en met 31 december 1673
  • 22e van Abraham Tempelaer geestelijke goederen Kempenland over 1669
  1. 1676 167711-09-1677 Brabandse Leeuw blz. 102 Willem van Boucons (Bouhons ?), j.m. van Westphalen, sold. In de comp. Van Capt. Brus, ondertr. 11 sept. 1677 Marya Adriaens, wed. van Peter Gooyers Tempelaar, won. In de St. Jacobsstraat.167805-01-1678 Notaris Heribert van Audenhoven, Oirschot  Inv. 145-150, Folio 91 Attestatie N.N. Tempelaers. Henrick Verstijnen verklaart t.i.v. de momboiren over Arnoldus Buckincx, dat diens vader 30 jaar rentmeester is geweest en de ontvangsten heeft gehad van zijn neef Philips van der Straeten, in leven cantor in Oirschot.1679168013-02-1680 Notaris Johan Leermakers, OirschotInv. 231-235, Folio 189 n.n. Tempelaar Rentmeester beneficie St.Anna en St.Oda. Uittreksel van de rekening van het beneficie van St.Anna en St.Oda, opgemaakt door wijlen Henrick van Wintelroij, afgegeven door zijn weduwe1681168219-08-1682 (f 436v). Beheer goederen. R1926 19.8.1682 f 434v Govaert van CEULEN, Nicolaes SIGMANS en Nicolaes van BEUGEN zijn momboirs over de onmondige kinderen van wijlen Jan van CEULEN bij Adriana PIPELAER. Nicolaes wordt op 23.10.1683 vervangen door Moijses TEMPELAER16831684

    31-03-1684* RAAD EN RENTMEESTER GENERAAL DER DOMEINEN Toegangsnummer 9, INVENTARISNUMMER 19, document 5. Schrijven van Abraham Tempelaer in verband met het secretarisambt van Nuenen Gerwen en Nederwetten nadat Johan Stockmans hiervan afstand had gedaan. De eigenaar van deze erfsecretarie is Rochus Lo[o]vens hoogmeier van Sichem en Scherpenheuvel – 31 maart 1684. Inliggend een identieke kopie ondertekend door Moerkercken. Inliggend een resolutie op het request van Abraham Tempelaer. Hierin wordt gerefereerd aan het feit dat de familie Loovens en hun voorouders gedurende lange tijd van jaren het erfrecht hebben gehad van de meeste van de erfsecretarieën van Peelland en door de Raad en Leenhof van Brabant ermee beleend zijn geweest na de dood van Bartholt van Heessel. In het stuk worden diverse bedienaars van erfsecretarieën genoemd zoals: Hendrick Deckers te Beek, Daniel Mackalle te Bakel, Johan van Noort te Aerle, een zekere Hendrick Davervelt. Suppliant Tempelaer is ‘van ouders tot ouders van de religie’ en bovendien aan diverse predikanten gelieerd. Aanbevolen wordt bij de hoofdschout van Peelland de eed af te leggen – 31 maart en 1 april 1684.

     24-08-1684 Notaris Jacob van Nahuys, Oirschot   Inv. 201-220, Folio 85 n.n. Tempelaer Rentmeester Leendert Gerrits van de Sande en Jan Niclaes Santegoets leggen een verklaring af voor Willem Anthonis Hoevens inzake de vererving van een erfrente te betalen aan de rentmeester van de kerk van Best

    1685

    1685 Rechterlijk archief Son en Breugel  Inv. 20, Folio 8 Verso Transport Jan Hendrick Tempelaers Overdracht door deurwaarder aan Claes Jan Willems van het goed van Jan Hendrick Tempelaers.

    1690 Raad van Brabant, 1586 – 1811 788 .2542 Abraham Tempelaar, secretaris in Mierlo, contra Hendrik Walterij, secretaris van Geldrop: bediening van secretarie in Mierlo, 1690

    22-02-1694 Resoluties Raad van State 1672-1702,  Rampjaar tot aan de Spaanse Successieoorlog, toegangsnummer 178 inventarisnummer 240 dienstjaar 1694 1 helft – 24 microfiches, folio 129 verso – maandag 22 februari 1694 Rapport n.a.v. een rekest, deductie en andere bescheiden overgeleverd door Stephanus Cousijns voor hem zelf als voor de erfgenamen van wijlen Abraham Tempelaar rentmeester der geestelijke goederen in het kwartier Kempenland met een verzoek om ¼ te mogen ontvangen van alle vruchten baten en profijten sedert 1653 door de staat genoten van de abdij van Postel welke genoemde rentmeester ontdekt en aangebracht zou hebben, het saiseren van de boeken, charters en papieren en vervolgens van de goederen van genoemde abdij en het navorsen en recouvreren van bescheiden dienende tot bewijs van ’s lands recht op deze goederen, wat hij met alle mogelijk vlijt gedaan heeft. Het verzoek wordt echter afgeslagen.